25 Korriku shënohet si Dita Botërore e Parandalimit të Mbytjes në ujë. E shpallur nga Organizata e Kombeve të Bashkuara (OKB), kjo ditë synon të rrisë ndërgjegjësimin për parandalimin e mbytjes në ujë, si një nga shkaqet kryesore të vdekjeve që mund të parandalohen, si dhe të promovojë masa që ndihmojnë në shpëtimin e jetëve.
Kjo ditë ka një rëndësi të veçantë për fëmijët, pasi gjatë pushimeve verore shumë prej tyre frekuentojnë pishinat, liqenet, lumenjtë dhe bregdetin. Prandaj, marrja e masave për parandalimin e mbytjes është thelbësore për t’u siguruar që fëmijët të jenë të sigurt dhe të shëndetshëm gjatë aktiviteteve në ujë.
Çdo vit, rreth 300,000 njerëz në mbarë botën humbin jetën si pasojë e mbytjes, duke e bërë atë një nga shkaqet kryesore të vdekjeve që mund të parandalohen. Mbytja është shkaku i katërt kryesor i vdekjes tek fëmijët e moshës 1–4 vjeç dhe shkaku i tretë kryesor i vdekjes tek fëmijët e moshës 5–14 vjeç. Për më tepër, 92% e vdekjeve nga mbytja ndodhin në vendet me të ardhura të ulëta dhe të mesme, ku qasja në edukimin për sigurinë në ujë, mësimin e notit, dhe shërbimet e shpëtimit është shpesh më e kufizuar. Këto të dhëna theksojnë rëndësinë e ndërgjegjësimit dhe të masave parandaluese për të mbrojtur jetën e fëmijëve dhe të rriturve pranë ujit.
Disa nga masat parandaluese, të bazuara në rekomandimet e Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH) dhe organizatave të sigurisë në ujë, sygjerojnë që si ju prindër ti:
1. Mbikëqyrni fëmijët vazhdimisht
Mos e lini asnjëherë fëmijën vetëm pranë ujit, qoftë në det, lumë, liqen, pishinë apo edhe në vaskë. Mbytja mund të ndodhë brenda pak sekondash dhe shpesh pa zhurmë.
2. Qëndroni pranë fëmijëve të vegjël
Për fëmijët e vegjël, mbikëqyrja duhet të jetë “në distancë krahu”, pra të jeni aq afër sa ta kapni menjëherë nëse rrëshqet ose bie në ujë.
3. Mësoni fëmijët të notojnë
Mësimet e notit u japin fëmijëve aftësi të rëndësishme për sigurinë në ujë. Edhe pse nuk e eliminojnë plotësisht rrezikun, ato e ulin ndjeshëm atë.
4. Mësoni atyre rregullat e sigurisë në ujë
Shpjegojuni fëmijëve të mos vrapojnë pranë pishinës, të mos shtyjnë të tjerët në ujë dhe të mos hyjnë në ujë pa praninë e një të rrituri.
5. Përdorni jelekë shpëtimi kur është e nevojshme
Kur ndodheni në varkë, gomone ose në ujëra të hapura, fëmijët duhet të veshin gjithmonë një jelek shpëtimi të përshtatshëm për moshën dhe peshën e tyre.
6. Siguroni pishinat
Nëse keni pishinë në shtëpi, vendosni gardh mbrojtës me portë që mbyllet vetë dhe kufizoni hyrjen e fëmijëve pa mbikëqyrje.
7. Zbrazni enët me ujë pas përdorimit
Kovat, legenët, pishinat e fryra dhe enët e tjera me ujë duhet të zbrazen menjëherë pas përdorimit, pasi edhe një sasi e vogël uji mund të jetë e rrezikshme për foshnjat dhe fëmijët e vegjël.
8. Mos mbështeti vetëm te mjetet fryrëse
Krahëset, dyshekët apo lodrat e fryra nuk janë mjete shpëtimi dhe nuk zëvendësojnë mbikëqyrjen e një të rrituri.
9. Mësoni ndihmën e parë dhe CPR
Njohuritë bazë për reanimimin kardiopulmonar (CPR) mund të bëjnë dallimin mes jetës dhe vdekjes në rast emergjence.
10. Jepni shembull të mirë
Respektoni edhe vetë rregullat e sigurisë në ujë. Fëmijët mësojnë shumë duke vëzhguar sjelljen e prindërve.
Në Kosovë nuk ekziston një institucion i specializuar që merret ekskluzivisht me parandalimin e mbytjeve. Megjithatë, institucione si, Autoritetet e Emergjencës, ekipet e kërkim-shpëtimit, Ekipet e zjarrfikësve, Kryqi i Kuq i Kosovës, si dhe në raste të veçanta, Forca e Sigurisë së Kosovës (FSK) luajnë një rol të rëndësishëm në edukimin për ndihmën e parë, reagimin në raste emergjente dhe ndërgjegjësimin për sigurinë pranë ujit. Për udhëzime të bazuara në prova shkencore, Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH) rekomandon mësimin e notit, mbikëqyrjen e vazhdueshme të fëmijëve pranë ujit dhe përdorimin e jelekëve të shpëtimit si disa nga masat më efektive për parandalimin e mbytjeve.
Shenjat që tregojnë se një fëmijë mund të jetë në rrezik të mbytet
- Koka është shumë afër sipërfaqes së ujit dhe fëmija përpiqet ta mbajë gojën mbi ujë për të marrë frymë.
- Koka është e anuar prapa me gojën hapur, sikur po përpiqet të marrë ajër.
- Sytë duken të frikësuar, të mbyllur ose të paqartë, dhe fëmija nuk fokusohet te personat përreth.
- Flokët bien mbi fytyrë dhe fëmija nuk përpiqet t’i largojë, sepse është i përqendruar vetëm te frymëmarrja.
- Trupi qëndron vertikalisht në ujë, pa lëvizje të dukshme të këmbëve, sikur fëmija po përpiqet të ngjitet lart.
- Lëvizjet e duarve janë të pavullnetshme ose të çrregullta dhe fëmija nuk arrin të tundë duart për të kërkuar ndihmë.
- Nuk arrin të flasë ose të bërtasë, sepse po përpiqet të marrë frymë.
- Përpiqet të notojë në një drejtim, por nuk përparon, ose duket sikur po lufton për të qëndruar në të njëjtin vend.
- Humbja e papritur e energjisë, qetësimi i pazakontë ose zhytja poshtë ujit pas disa sekondash përpjekjeje.
Rreziku nuk vjen vetëm nga deti apo pishinat.Shumë raste të mbytjeve ndodhin edhe në lumenj, liqene dhe zona ku uji duket i qetë, por mund të ketë thellësi të papritura, rryma të forta ose terren të pasigurt nën ujë.
Në rast emergjence:
- Telefononi 112 (numri unik evropian i emergjencës në Kosovë).
- Mos hyni në ujë për të shpëtuar dikë nëse nuk jeni të trajnuar, pasi mund të rrezikoni edhe jetën tuaj.
- Përdorni mjete ndihmëse nga distanca (litar, gomone, objekt që noton) nëse është e mundur.
Artikull nga: Prinderimi.com
