“Pse qielli është blu?”,
“Pse duhet të shkoj në shkollë?”,
“Si funksionon telefoni?”,
“Pse njerëzit sëmuren?”
Këto janë vetëm disa nga qindra pyetjet që një fëmijë mund të bëjë gjatë ditës. Edhe pse ndonjëherë mund të na duken të pafundme ose të lodhshme, pyetjet janë një shenjë e shëndetshme e zhvillimit të fëmijës. Ato tregojnë se ai është kureshtar, dëshiron të kuptojë botën, dhe po ndërton mënyrën e tij të të menduarit.
Kur një fëmijë bën pyetje, ai nuk kërkon vetëm një përgjigje. Ai kërkon vëmendje, siguri dhe mundësinë për të mësuar. Prandaj, mënyra se si reagojnë prindërit dhe mësuesit ndaj pyetjeve të tij mund të ndikojë drejtpërdrejt në zhvillimin e vetëbesimit, mendimit kritik dhe dashurisë për të mësuar.
Pse janë të rëndësishme pyetjet?
Fëmijët lindin me një kureshtje natyrore. Çdo pyetje është një përpjekje për të kuptuar marrëdhëniet mes njerëzve, natyrës dhe ngjarjeve që i rrethojnë. Duke bërë pyetje, ata zhvillojnë aftësinë për të analizuar, krahasuar, arsyetuar dhe nxjerrë përfundime.
Studimet në psikologjinë e zhvillimit tregojnë se fëmijët që rriten në një mjedis ku pyetjet mirëpriten kanë më shumë gjasa të zhvillojnë aftësi të forta për zgjidhjen e problemeve, kreativitet dhe vetëbesim në komunikim.
Si duhet të reagojnë prindërit?
Ne jo gjithmonë kemi kohë ose energji për t’iu përgjigjur çdo pyetjeje. Megjithatë, mënyra se si reagojmë ndaj tyre ka rëndësi.
Në vend që të themi:
- “Mos bëj kaq shumë pyetje.”
- “Je ende i vogël për ta kuptuar.”
- “Sepse kështu është.”
Mund të themi:
- “Kjo është një pyetje shumë interesante.”
- “Le ta zbulojmë së bashku.”
- “Çfarë mendon ti?”
Këto përgjigje i tregojnë fëmijës se mendimet e tij kanë vlerë dhe e nxisin të mendojë në mënyrë të pavarur.
Nuk është problem të mos e dimë përgjigjen
Shumë prindër ndihen në siklet kur nuk dinë t’i përgjigjen një pyetjeje. Në të vërtetë, nuk është e nevojshme t’i dimë të gjitha. Është shumë më e vlefshme t’i tregojmë fëmijës se edhe të rriturit vazhdojnë të mësojnë.
Mund të thoni:
“Edhe unë nuk jam i sigurt. Hajde ta kërkojmë bashkë.”
Kjo e mëson fëmijën se kërkimi i informacionit është një aftësi e rëndësishme dhe se të mos dish diçka nuk është turp.
Pyetjet zhvillojnë mendimin kritik
Kur fëmijët bëjnë pyetje, ata nuk mësojnë vetëm fakte. Ata mësojnë të analizojnë informacionin, të mos pranojnë çdo gjë pa e menduar dhe të kërkojnë prova. Këto janë aftësi që do t’u shërbejnë gjatë gjithë jetës, në shkollë, në punë dhe në marrëdhëniet me të tjerët.
Prindërit mund ta nxisin këtë proces duke bërë edhe vetë pyetje, si:
- “Pse mendon se ndodhi kështu?”
- “Çfarë zgjidhjeje do të propozoje?”
- “A ka edhe një mënyrë tjetër për ta parë këtë situatë?”
Këto biseda e ndihmojnë fëmijën të shprehë mendimet e veta dhe të zhvillojë aftësinë për të argumentuar.
Krijoni një atmosferë ku pyetjet janë të mirëpritura
Në familje është e rëndësishme të krijohet një mjedis ku fëmijët ndihen të lirë të pyesin pa frikën se do të qortohen apo do të tallen. Edhe pyetjet që mund të duken të çuditshme ose të përsëritura meritojnë vëmendje. Kur fëmijët ndihen të dëgjuar, ata krijojnë besim tek prindërit dhe kanë më shumë gjasa të kërkojnë ndihmë edhe për çështje më serioze gjatë rritjes.
Mund të ndani kohë gjatë vakteve, shëtitjeve ose para gjumit për të biseduar dhe për të folur mbi pyetjet që u kanë lindur gjatë ditës. Këto momente forcojnë jo vetëm njohuritë e fëmijës, por edhe lidhjen emocionale me prindërit.
Në fund të fundit, një fëmijë që bën pyetje është një fëmijë që dëshiron të mësojë. Në vend që ta shuajmë këtë kureshtje, le ta ushqejmë çdo ditë. Sepse pas çdo “Pse?” fshihet një mundësi për të ndërtuar mendje të hapura, të sigurta dhe të gatshme për të kuptuar botën.
