Një studim i ri i paraqitur në Kongresin e Kolegjit Evropian të Neuropsikofarmakologjisë (2025) po ndryshon mënyrën se si shohim fëmijët me ADHD. Rezultatet sugjerojnë se ajo që shpesh quhet “mungesë përqendrimi” mund të jetë në fakt një aftësi për të menduar në mënyrë më krijuese dhe të hapur.
Endja mendore: çelësi i krijimtarisë tek fëmijët me ADHD
Sipas studiuesit kryesor Han Fang, nga Qendra Mjekësore e Universitetit Radboud, personat me tipare më të forta të ADHD-së – si mungesa e vëmendjes, impulsiviteti apo hiperaktiviteti – shënojnë rezultate më të larta në testet e kreativitetit.
Kjo ndodh sepse mendja e tyre nuk ndalet në një vijë të vetme mendimi, por shëtit lirshëm mes ideve, duke krijuar lidhje të reja që truri “neurotipik” mund t’i injorojë.
Studiuesit e quajnë këtë fenomen “endje e qëllimshme mendore” – momentet kur fëmija lejon vetveten të mendojë jashtë kornizës, pa ndjekur domosdoshmërisht një drejtim të qartë. Pikërisht kjo rrjedhë mendimesh shërben si motor i kreativitetit.
“Ne zbuluam se endja e qëllimshme e mendjes lidhet drejtpërdrejt me rritjen e kreativitetit tek njerëzit me ADHD,” thotë Fang për Science Daily. “Nuk është humbje fokusi, por një mënyrë e ndryshme e të menduarit që nxit ide origjinale.”
Kur “mungesa e fokusit” është në fakt një dhuratë
Psikologia zhvillimore Dr. Jeannine Jannot, autore e librit The Disintegrating Student, thekson se truri me ADHD përthith më shumë informacione, ndjesi dhe tinguj nga mjedisi.
“Ky nuk është një defekt, por një veçori,” thotë ajo. “Një truri me rrjedhë të gjerë mendimesh i jep vetes më shumë materiale për të ndërtuar ide të reja, për të lidhur koncepte që të tjerët as nuk i vërejnë.”
Në vend që prindërit ta shohin ADHD-në si pengesë, studimi i ri i inkurajon ata ta shohin si bazë për aftësi krijuese, zgjidhje inovative dhe mendim jashtë rregullave.
Sfidimi i stereotipeve: nga stigmë në superfuqi
Autori dhe avokati i ADHD-së Penn Holderness, i cili ka botuar librin për fëmijë All You Can Be with ADHD, thotë se ky zbulim është thelbësor për të ndryshuar narrativën.
“Shumë njerëz mendojnë se janë të suksesshëm pavarësisht ADHD-së së tyre. Unë mendoj se shpesh ata janë të suksesshëm falë saj,” thotë ai. “Kreativiteti është të gjesh diçka të re – dhe për ta bërë këtë, mendja duhet të endet.”
Holderness e përshkruan mendjen me ADHD si një fabrikë idesh, ku çrregullimi nuk është pengesë, por burim origjinaliteti. Ai tregon se e njëjta endje mendore që e shpërqendron gjatë ditës është ajo që e ndihmon të krijojë muzikë, skenarë dhe përmbajtje kreative.
Si mund ta mbështesin prindërit këtë lloj kreativiteti
Ekspertët sugjerojnë disa mënyra konkrete që prindërit mund të ndihmojnë fëmijët e tyre të shndërrojnë ADHD-në në fuqi krijuese:
1. Shfrytëzoni endjen mendore me vetëdije.
Mësoni fëmijën të dallojë kur mendja po endet në mënyrë të dobishme dhe kur po shpërqendrohet kot. Trajnimi në vetëdije dhe mindfulness mund t’i ndihmojë të ruajnë ekuilibrin midis fokusit dhe imagjinatës.
2. Lërini fëmijët të ndjekin kuriozitetin e tyre.
Fëmijët me ADHD kanë shpesh interesa të thella dhe të papritura që ndryshojnë me shpejtësi. Mos i ndaloni; janë faza të eksplorimit që ushqejnë kreativitetin e tyre.
3. Zgjidhni aktivitete bazuar në interes.
Sistemi nervor i fëmijëve me ADHD është i bazuar në interes, jo në detyrë. Ata lulëzojnë kur bëjnë diçka që u pëlqen vërtet.
Në vend që t’i detyroni të ndjekin struktura të rrepta, ndiqni shembullin e tyre – qoftë pikturë, sport, improvizim, dizajn apo muzikë.
4. Normalizoni kreativitetin “e çrregullt”.
Shumë klasa janë ndërtuar për mendje lineare, por fëmijët me ADHD kanë nevojë për hapësirë më të lirë për të menduar. Lëreni fëmijën të eksplorojë, të luajë dhe të krijojë pa presion për perfeksion.
5. Përqafoni pikat e forta, jo simptomat.
Kur prindërit e shohin ADHD-në si një karakteristikë, jo si dështim, fëmijët fitojnë vetëbesim dhe motivim.
“Thuajini: ‘Kjo që po bën është e jashtëzakonshme. Jo të gjithë mund ta mendojnë kështu’,” sugjeron Holderness.
Pse ADHD-ja tek fëmijët ndihet si përmbytje emocionale, jo vetëm zemërim?
Mësimi më i rëndësishëm
ADHD nuk duhet parë vetëm si një sfidë, por si një mënyrë unike e të menduarit që hap rrugë për inovacion, art dhe ide të reja. Fëmijët që sot shpërqendrohen në klasë mund të jenë nesër shpikësit, artistët dhe udhëheqësit që ndryshojnë botën nëse ne, si prindër, i lejojmë të lulëzojnë.
© Prinderimi.com | Të gjitha të drejtat e rezervuara.
