Fjalët kanë fuqi. Ato mund të ndërtojnë ose të shkatërrojnë. Kur drejtohen fëmijëve, fjalët e ashpra mund të shkaktojnë dëm të përjetshëm, duke lënë gjurmë jo vetëm në shpirtin, por edhe në zhvillimin e trurit të tyre. Si neuroshkencëtarë, ne shohim ndikimin e thellë që abuzimi verbal ka tek fëmijët, duke na shtyrë të theksojmë urgjencën për ta parandaluar këtë formë të abuzimit në fëmijëri. Kjo nuk është thjesht një çështje morale; është një imperativ shkencor për mirëqenien afatgjatë të brezit të ardhshëm./prindërimi
Çfarë është abuzimi verbal dhe si ndikon ai?
Përkufizimet e abuzimit verbal mund të ndryshojnë, por në thelb, ai karakterizohet nga një model i vazhdueshëm sjelljeje ku kritikat, kërcënimet, apo refuzimi i fëmijës e bëjnë atë të ndihet rregullisht i nënçmuar, i fajësuar, i kërcënuar, i frikësuar, ose i tallur.
Kjo dallon thelbësisht nga humbja e durimit herë pas here dhe thënia e diçkaje lënduese në nxehtësinë e momentit. Një studim i vitit 2023 në Mbretërinë e Bashkuar zbuloi se një në pesë të rritur raportoi se ishte abuzuar verbalisht si fëmijë, një shifër tronditëse që nënvizon përhapjen e këtij problemi.
Ndikimi në zhvillimin e trurit dhe marrëdhëniet
Ekspozimi i vazhdueshëm ndaj abuzimit verbal ndikon në mënyrën se si një fëmijë e sheh botën, të tjerët dhe vetveten. Hulumtimet tregojnë se abuzimi emocional, përfshirë gjuhën vazhdimisht armiqësore ose poshtëruese nga të rriturit, mund të ndryshojë ndjeshëm mënyrën se si truri i një fëmije percepton dhe reagon ndaj botës. Kjo çon në një rrezik në rritje të ankthit, depresionit, përpjekjeve për vetëvrasje dhe përdorimit të drogës në jetën e mëvonshme. Për më tepër, ai dëmton aftësinë e individit për të formuar marrëdhënie të besueshme si i rritur.
Ndryshimet neurologjike të shkaktuara nga abuzimi verbal
Si neuroshkencëtarë, kemi kaluar dekada duke përdorur imazhe të trurit për të kuptuar se si fatkeqësitë dhe traumat e hershme, përfshirë abuzimin verbal, mund të ndikojnë në zhvillimin e një të riu. Tani e dimë se disa sisteme kyçe të trurit preken drejtpërdrejt:
Sistemi i kërcënimeve: gjithmonë në gatishmëri
Sistemi ynë i kërcënimeve normalisht na ndihmon të qëndrojmë të sigurt duke zbuluar rrezikun dhe duke shkaktuar një reagim të shpejtë reagimin e njohur “lufto ose ik”. Por tek fëmijët që i nënshtrohen abuzimit të shpeshtë, përfshirë abuzimin verbal, ky sistem bëhet hiperaktiv. Edhe sinjalet sociale neutrale – një shprehje fytyre, një shaka, apo një koment me qëllim të mirë mund të keqinterpretohen si kërcënuese. Kjo i bën këta fëmijë të jetojnë në një gjendje të vazhdueshme alarmi.
Dobësimi i sistemit të shpërblimit
Abuzimi verbal ndikon gjithashtu në mënyrën se si fëmijët krijojnë marrëdhënie. Në një zhvillim të shëndetshëm, shkëmbimet e ngrohta verbale dhe joverbale me kujdestarët lavdërimet, komplimentet, mirëkuptimi i menduar ndihmojnë në mësimin e fëmijëve se si të krijojnë marrëdhënie të sigurta dhe të shëndetshme. Ato gjithashtu i ndihmojnë ata të ndërtojnë vetëvlerësim dhe besim shoqëror.
Por abuzimi verbal, së bashku me format e tjera të keqtrajtimit në fëmijëri, mund ta dobësojë sistemin e shpërblimit të trurit. Truri bëhet më pak i ndjeshëm ndaj përvojave pozitive. Këto përshtatje të trurit, ndonëse mund ta ndihmojnë fëmijën të mbijetojë në një mjedis shoqëror të pafavorshëm, shtojnë kosto afatgjata. Bëhet më e vështirë t’u besosh të tjerëve; më e vështirë të lundrosh në marrëdhënie; më e vështirë të besosh se je me vlerë të vërtetë dhe vërtet i dashur.
Pasojat gjatë gjithë jetës dhe rruga përpara
Në moshën madhore, rreziku është që të krijohet një cikël i përsëritur stresi ndërpersonal dhe prishjeje. Marrëdhëniet romantike mund të destabilizohen nga frika e thellë e braktisjes ose refuzimit. Këto plagë të hershme përfshihen në ndjenjën tonë të vetvetes, duke krijuar një lente të qëndrueshme përmes së cilës perceptohet bota. Mund të jetë një luftë të ndihesh rehat në mendjen tënde ose i sigurt në mendjen e një tjetri.
Në punën klinike me të rinj dhe të rritur, shohim vazhdimisht individë që përballen me vështirësitë e mesazheve verbale që kanë marrë gjatë rritjes. Gjuha e ashpër mbetet e pandryshueshme sepse ne jemi biologjikisht të programuar për të privilegjuar informacionin negativ dhe kërcënues për mbrojtjen tonë.
Këto plagë verbale mbështetin shumë më vonë ankthin, dhimbjen dhe shqetësimin. Të rriturit mund të kalojnë dekada duke u përpjekur të kompensojnë për të vërtetuar se ato fjalë janë të gabuara.
Fajësimi tek adoleshentët: si ndikon dhe si ta zëvendësojmë me komunikim të shëndetshëm
Krijimi i mjediseve mbështetëse
Ne duhet të hedhim dritë mbi ndikimin e abuzimit verbal, duke i ndihmuar prindërit, kujdestarët, mësuesit dhe të gjithë të rriturit në jetën e një fëmije të kuptojnë fuqinë e fjalëve të tyre. Kjo nuk nënkupton që sjellja e keqe duhet të kalojë pa u kontrolluar; fëmijët ende kanë nevojë për kufij të qartë dhe reagime të ndershme korrigjuese. Megjithatë, kjo do të thotë krijimi i mjediseve në shtëpi, në shkollë, në komunitete ku fëmijëve u flitet me respekt, inkurajim dhe kujdes.
Abuzimi verbal nuk është një pjesë e pashmangshme e rritjes. Ai është i parandalueshëm. Dhe shkenca është e qartë: dhënia fund e tij është thelbësore për të mbrojtur zhvillimin e shëndetshëm të trurit dhe për të përmirësuar rezultatet e shëndetit mendor gjatë gjithë jetës.
Shoqëria në tërësi do të përfitojë, me një brez të ri që ka më shumë gjasa të lulëzojë në arsim dhe punësim. Ne duhet të sigurohemi që çdo fëmijë të ushqehet me fjalë që e ndërtojnë, jo e shkatërrojnë.
