Çdo vit, më 29 tetor, shënohet Dita Botërore e Psoriazës, me qëllim rritjen e ndërgjegjësimit për një sëmundje kronike inflamatore që prek miliona njerëz në botë, përfshirë fëmijët. Megjithëse simptomat shfaqen kryesisht në lëkurë, ndikimi i psoriazës shkon përtej pamjes fizike, duke prekur gjumin, mirëqenien emocionale, marrëdhëniet shoqërore dhe cilësinë e jetës.
Për prindërit, njohja e simptomave, trajtimeve dhe nevojave emocionale të fëmijës është thelbësore për menaxhimin e sëmundjes.
Çfarë është psoriaza dhe si shfaqet te fëmijët?
Psoriaza është një sëmundje e ndërmjetësuar nga sistemi imunitar, e cila përshpejton prodhimin e qelizave të lëkurës. Ajo shkakton njolla të skuqura ose më të errëta, shpesh të mbuluara me luspa, të shoqëruara me kruarje, djegie apo dhimbje.
Te fëmijët mund të shfaqen disa forma:
Psoriaza me pllaka: Forma më e zakonshme, që prek shpesh bërrylat, gjunjët dhe skalpin.
Psoriaza gutate: Shfaqet me njolla të vogla dhe mund të zhvillohet pas infeksioneve streptokoksike të fytit.
Psoriaza inverse: Prek palosjet e lëkurës, si sqetullat dhe ijët.
Psoriaza e skalpit: Shkakton luspa, kruarje dhe shqetësim në lëkurën e kokës.
Te foshnjat, psoriaza ndonjëherë mund të ngatërrohet me dermatitin e pelenave.
E rëndësishme: Psoriaza nuk është ngjitëse dhe nuk transmetohet përmes prekjes, përqafimit apo lojës me fëmijët e tjerë.
Psoriaza apo ekzema: Si t’i dallojnë prindërit?
Psoriaza dhe ekzema mund të shkaktojnë skuqje dhe kruarje, por kanë karakteristika të ndryshme.
Ekzema shpesh shoqërohet me lëkurë shumë të thatë dhe kruarje intensive, ndërsa psoriaza zakonisht krijon njolla më të kufizuara, me luspa të dukshme. Megjithatë, pamja mund të mbivendoset, prandaj diagnoza duhet të përcaktohet nga dermatologu.
Çfarë e shkakton dhe çfarë e përkeqëson psoriazën?
Psoriaza lidhet me predispozitën gjenetike dhe funksionimin e sistemit imunitar. Disa faktorë mund të nxisin përkeqësimin e simptomave:
- Infeksionet, veçanërisht ato streptokoksike.
- Stresi emocional.
- Dëmtimet ose irritimi i lëkurës.
- Moti i ftohtë dhe ajri i thatë.
- Disa medikamente.
Psoriaza nuk shkaktohet nga higjiena e dobët dhe nuk është pasojë e gabimeve në prindërim.
A ndikon ushqimi në psoriazë?
Ushqyerja e ekuilibruar ndihmon shëndetin e përgjithshëm të fëmijës, por nuk ekziston një dietë e vetme që shëron psoriazën. Nuk ka prova të mjaftueshme që eliminimi i glutenit, qumështit apo sheqerit e përmirëson psoriazën te të gjithë fëmijët. Dietat kufizuese pa këshillë profesionale mund të shkaktojnë mungesa ushqyese.
Prindërit duhet të përqendrohen te ushqyerja e larmishme, aktiviteti fizik dhe ruajtja e një peshe të shëndetshme.
Si trajtohet psoriaza te fëmijët?
Trajtimi varet nga mosha, ashpërsia dhe vendndodhja e simptomave. Dermatologu mund të rekomandojë kremra hidratues, preparate lokale me përbërës mjekësorë, fototerapi ose, në rastet më të rënda, trajtime sistemike dhe biologjike.
Psoriaza është zakonisht një gjendje afatgjatë, me periudha përmirësimi dhe përkeqësimi. Megjithëse nuk ekziston një kurë përfundimtare, trajtimet moderne mund t’i kontrollojnë mirë simptomat. Fëmijët me psoriazë mund të kenë rrezik më të lartë për disa probleme shoqëruese, përfshirë artritin psoriatik dhe çrregullime metabolike. Dhimbja, ënjtja ose ngurtësimi i nyjave duhet të vlerësohen nga mjeku.
Kur psoriaza ndikon në vetëbesimin dhe jetën shkollore
Një fëmijë me psoriazë mund të përjetojë turp, pasiguri apo frikë nga reagimet e bashkëmoshatarëve. Disa fëmijë shmangin sportin, notin ose aktivitetet shoqërore për shkak të ndryshimeve të dukshme në lëkurë. Kruarja dhe shqetësimet gjatë natës mund të ndikojnë gjithashtu në përqendrim dhe pjesëmarrje në mësim.
Prindërit duhet të komunikojnë hapur me fëmijën, ndërsa mësuesit duhet të sigurojnë një mjedis ku askush nuk përjashtohet apo paragjykohet për shkak të pamjes fizike. Fëmija duhet ta kuptojë se psoriaza është një gjendje shëndetësore, jo diçka për të cilën duhet të turpërohet.
Shtatë këshilla praktike për prindërit
Hidratoni lëkurën rregullisht. Përdorni produkte pa aromë, të përshtatshme për lëkurë të ndjeshme.
Shmangni irrituesit. Zgjidhni pastrues të butë, veshje të rehatshme dhe dushe me ujë të vakët.
Mbani një ditar të simptomave. Shënoni përkeqësimet, infeksionet dhe faktorët e mundshëm nxitës.
Mos përdorni barna pa këshillën e mjekut. Disa preparate nuk janë të përshtatshme për moshat pediatrike.
Kujdesuni për gjumin dhe mirëqenien emocionale. Bisedoni me fëmijën për shqetësimet dhe përvojat e tij.
Bashkëpunoni me shkollën. Informoni mësuesit për nevojat e fëmijës dhe parandaloni bullizmin.
Respektoni kontrollet mjekësore. Monitorimi i vazhdueshëm ndihmon në përshtatjen e trajtimit.
Kur duhet kërkuar ndihmë mjekësore?
Prindërit duhet të konsultohen me dermatologun kur njollat përhapen, kruarja pengon gjumin ose trajtimi nuk jep rezultat. Skuqja e përhapur e shoqëruar me temperaturë, dhimbje të forta ose pustula të shumta kërkon vlerësim urgjent mjekësor.
Pesë pyetje që prindërit duhet t’ia bëjnë dermatologut
- Çfarë lloji të psoriazës ka fëmija im?
- Cilët faktorë mund t’ia përkeqësojnë simptomat?
- Cilat trajtime janë të sigurta për moshën e tij?
- Cilat shenja kërkojnë kontroll të menjëhershëm?
- Si mund ta ndihmojmë në shkollë dhe gjatë aktiviteteve fizike?
Përtej lëkurës: Një mesazh për prindërit dhe shoqërinë
Dita Botërore e Psoriazës na kujton se kujdesi nuk përfundon me trajtimin e lëkurës. Ai përfshin mirëkuptimin, mbështetjen emocionale dhe krijimin e një mjedisi ku fëmijët ndihen të pranuar.
Asnjë fëmijë nuk duhet të ndihet më pak i vlefshëm për shkak të një sëmundjeje që nuk e ka zgjedhur.Të edukojmë fëmijët për të respektuar dallimet dhe të mbështesim familjet që përballen me psoriazën është përgjegjësi e përbashkët e prindërve, shkollës dhe shoqërisë.
Prinderimi.com
