Pothuajse gjysma e fëmijëve në Shtetet e Bashkuara kanë përjetuar të paktën një formë traume të rëndë në fëmijëri, duke përfshirë rreth 35 milionë fëmijë. Situata bëhet edhe më shqetësuese kur konsiderojmë se afërsisht 75% e fëmijëve të moshës 12-17 vjeç kanë përjetuar dy ose më shumë forma traume. Kjo lloj përvoje ndikon jo vetëm në shëndetin fizik dhe mendor gjatë gjithë jetës, por edhe në mënyrën se si këta fëmijë sillen dhe funksionojnë në klasë.
Trauma e riformaton trurin si një mekanizëm mbrojtjeje, duke shkaktuar shpesh reagime që mund të jenë sfiduese dhe të vështira për t’u kuptuar. Me përvojën time disavjeçare në punën me fëmijët dhe familjet në rrezik, si dhe si nënë e fëmijëve të birësuar nga sistemi i kujdestarisë, kam kuptuar se pasojat e traumës së hershme shpesh pasqyrohen në sjelljet e fëmijëve.
Ja disa skenarë të zakonshëm që mund të duken si probleme sjelljeje ose vonesa në mësim, por që në të vërtetë janë efekte anësore të traumës:
- Agresioni ose ngacmimi
Shprehja “Njerëzit e lënduar lëndojnë të tjerët” shpesh vlen për fëmijët që kanë përjetuar trauma. Ata mund të sulmojnë verbalisht ose fizikisht bashkëmoshatarët apo edhe mësuesit, duke shfaqur sjellje agresive si një mekanizëm për të përballuar dhimbjen. - Vjedhja
Kathy Haddock nga “Trauma-Sensitive Teachers” thekson se vjedhja shpesh buron nga nevoja për mbijetesë. Fëmijët mund të vjedhin ushqim për shkak të urisë së kaluar ose sende për të përmbushur ndjesinë e sigurisë. - Gënjeshtra
Fëmijët shpesh gënjejnë nga frika ose për të krijuar një realitet të ndryshëm nga jeta e tyre e vështirë. Gënjeshtra mund të jetë e pavetëdijshme dhe të mos ndjekë logjikën për shkak të ndryshimeve në trurin e tyre të shkaktuara nga trauma. - Probleme shëndetësore
Trauma mund të shkaktojë dhimbje koke, pagjumësi, mungesë oreksi dhe lodhje të vazhdueshme, duke ndikuar në aftësinë e tyre për të ndjekur mësimet rregullisht. - Reagime emocionale të papritura
Fëmijët me trauma shpesh e kanë të vështirë të rregullojnë emocionet e tyre. Kjo mund të shfaqet në formën e shpërthimeve të zemërimit, të qarave ose të qeshurave të papritura. - Sjellje përçarëse
Disa fëmijë që janë rritur në mjedise stresuese dhe kaotike mund të kërkojnë të riprodhojnë kaosin në klasë, pasi stabiliteti mund të ndihet i panjohur dhe i pakëndshëm për ta. - Çështje të kujtesës
Haddock shpjegon se njerëzit që kanë përjetuar trauma shpesh përballen me boshllëqe në kujtesë, duke ndikuar në aftësinë e tyre për të përthithur informacion. - Perfeksionizmi
Disa fëmijë përpiqen të jenë perfektë për të fituar miratim dhe për të shmangur ndëshkimin, një sjellje që buron nga dëshira për të ndjerë siguri. - Vështirësi në përvetësimin e materialeve të reja
Nëse fëmijët janë të mbingarkuar nga shqetësimet personale, mund të mos kenë kapacitet për të mësuar gjëra të reja. - Tërheqja ose sjellja introverte
Disa fëmijë e shprehin traumën përmes tërheqjes, duke u dukur të painteresuar, të turpshëm ose të papërqendruar.
Çfarë mund të bëjnë mësuesit?
- Ndihmoni në rregullimin e sjelljeve: Fëmijët me trauma nuk kanë nevojë për mëshirë, por për mbështetje që t’i ndihmojë të përballen me sfidat e tyre.
- Ndërtoni marrëdhënie të forta: Besimi dhe lidhja janë çelësi për të ndihmuar fëmijët të ndihen të sigurt dhe të rriten.
- Edukoni veten mbi traumën: Njohuritë mbi traumën e hershme janë thelbësore për krijimin e një mjedisi klasor që është i ndjeshëm dhe mbështetës.
- Mos e merrni personalisht: Sjelljet sfiduese shpesh janë pasojë e traumës, jo një sulm i qëllimshëm ndaj mësuesve.
Duke kuptuar rrënjët e sjelljes së tyre, mësuesit mund të ndihmojnë fëmijët të ndihen të sigurt dhe të përparojnë.
Autore: Rachael Mosshman, BT
Solli në shqip: PB, Prinderimi.com
*Klikoni KËTU për t´u bërë pjesë e kanalit zyrtar të Rrjetit të Prindërve të Kosovës në Viber.
