Një fëmijë që nuk kundërshton, nuk qan dhe i zbaton të gjitha udhëzimet nuk është domosdoshmërisht një fëmijë që ndihet mirë emocionalisht. Ndonjëherë, pas qetësisë dhe bindjes së tij mund të fshihen ankthi, frika, pasiguria apo vështirësia për të shprehur ndjenjat.
Në familje dhe shkolla, sjellja e mirë shpesh identifikohet me bindjen. Fëmijët që qëndrojnë të heshtur, nuk krijojnë probleme dhe respektojnë rregullat zakonisht vlerësohen si të edukuar. Megjithatë, psikologjia e zhvillimit na kujton se sjellja e jashtme nuk e tregon gjithmonë gjendjen e brendshme emocionale.
Bindja dhe vetërregullimi emocional nuk janë e njëjta gjë
Vetërregullimi emocional është aftësia e fëmijës për të njohur, përjetuar dhe menaxhuar emocionet, duke iu përshtatur situatave të ndryshme. Një fëmijë që zhvillon këtë aftësi mund të ndihet i zemëruar, por gradualisht mëson ta shprehë zemërimin pa dëmtuar veten apo të tjerët. Ai mund të përjetojë zhgënjim, por me mbështetje arrin të rikthehet në një gjendje më të qetë.
Ndërkohë, një fëmijë mund t’i zbatojë udhëzimet thjesht sepse ka frikë nga ndëshkimi, refuzimi ose reagimi i të rriturve.
Pra, bindja është një sjellje e dukshme, ndërsa vetërregullimi është një proces i brendshëm.
Kur heshtja mund të jetë sinjal shqetësimi?
Jo çdo fëmijë që përjeton vështirësi emocionale reagon me të qara, zemërim apo sjellje kundërshtuese. Disa fëmijë tërhiqen, heshtin, shmangin komunikimin ose përpiqen t’i kënaqin vazhdimisht të rriturit. Këto sjellje nuk tregojnë domosdoshmërisht një problem. Megjithatë, kur shoqërohen me frikë, tension, ndryshime të papritura apo shmangie të vazhdueshme, meritojnë vëmendje.
Një nxënës që nuk kërkon kurrë ndihmë mund të mos jetë gjithmonë i pavarur. Ndoshta ka frikë të gabojë ose të gjykohet. Po kështu, një fëmijë që pranon gjithçka pa kundërshtuar mund të ketë vështirësi në shprehjen e nevojave personale.
Çfarë duhet të vëzhgojnë prindërit dhe mësuesit?
Në vend që të përqendrohemi vetëm te pyetja “A po sillet mirë fëmija?”, duhet të interesohemi edhe për gjendjen e tij emocionale.
Disa pyetje të dobishme janë:
A ndihet fëmija i sigurt të shprehë mendimin e vet?
A guxon të thotë “jo” kur diçka e shqetëson?
A kërkon ndihmë kur përballet me vështirësi?
A mund të flasë për zemërimin, frikën apo trishtimin?
A arrin të rikthehet në aktivitet pas një përvoje stresuese?
Këto pyetje ndihmojnë në kuptimin e nevojave të fëmijës, përtej sjelljes së dukshme.
Si mund ta ndihmojmë fëmijën të zhvillojë vetërregullimin?
Fëmijët nuk lindin me aftësi të plota për menaxhimin e emocioneve. Ata i zhvillojnë gradualisht përmes marrëdhënieve të sigurta, përvojave dhe mbështetjes së të rriturve. Prindërit dhe mësuesit mund të ndihmojnë duke emërtuar emocionet, duke dëgjuar pa gjykuar, duke vendosur kufij të qartë dhe duke ofruar qetësi në situata të vështira.
Në vend të shprehjes “Mos qaj!”, mund të themi: “E kuptoj që je i mërzitur. Jam këtu të të ndihmoj.” Kjo nuk nënkupton lejimin e çdo sjelljeje, por mësimin e mënyrave të shëndetshme për t’i përballuar emocionet.
Mesazhi për familjet dhe shkollat në Kosovë
Në një kulturë edukimi ku bindja shpesh vlerësohet si tregues kryesor i disiplinës, është e rëndësishme të dallojmë respektimin e rregullave nga mirëqenia emocionale. Qëllimi i edukimit nuk duhet të jetë vetëm rritja e fëmijëve që dëgjojnë, por e fëmijëve që ndihen të sigurt, shprehen lirshëm dhe mësojnë të menaxhojnë emocionet e tyre.
Sepse një fëmijë i heshtur nuk është gjithmonë i qetë, ashtu si një fëmijë që kundërshton nuk është domosdoshmërisht i paedukuar. Sjellja është vetëm një pjesë e historisë. Detyra jonë është të kuptojmë edhe atë që fëmija nuk arrin ta thotë me fjalë.
Prinderimi.com
