Të jetosh në shekullin XXI do të thotë të jesh i rrethuar nga teknologjia, e mbi të gjitha, nga inteligjenca artificiale. Sipas raportit të Stanford Institute for Human-Centered AI, mbi 77% e pajisjeve të përdorura sot në botë integrojnë inteligjencë artificiale. Ndërkohë, numri i asistentëve digjitalë me IA tashmë ka kaluar numrin e popullsisë në tokë./prindërimi
Përballë kësaj realiteti, prindërimi nuk mund të mbetet i lidhur vetëm me normat klasike të edukimit. Duhet të evoluojë. Pyetja që po e bren shumëkënd është: Si mund t’ua mësojmë fëmijëve tanë inteligjencën artificiale dhe a është kjo e nevojshme që në fëmijëri?
Pse fëmijët duhet të mësojnë inteligjencën artificiale?
Ne jemi duke hyrë në një periudhë ku mjekët përkrahen nga IA, ku sistemet arsimore personalizohen përmes algoritmeve dhe ku vetë përgjigja në bankë mund të vijë nga një model kompjuterik. Të kuptuarit e inteligjencës artificiale që në moshë të hershme është si të mësosh të lexosh.
“Të mësuarit e teknologjisë së nesërme është domosdoshmëri për sot.”, shkruan Samantha Reed, pedagoge e teknologjisë edukative në MIT (2024).
Fëmijët që ekspozohen ndaj koncepteve të thjeshtuara të IA-s, zhvillojnë më shpejt aftësi të tilla si zgjidhja e problemeve, mendimi logjik, përshkrimi i ngjarjeve dhe vlerësimi kritik.
Si ndikon IA në zhvillimin mendor dhe profesional të fëmijëve?
Fëmijët që edukohen me parimet e IA-s, e kuptojnë më mirë botën dixhitale. Ata arrijnë të dallojnë informacionin e besueshëm nga ai i manipuluar, të kuptojnë sesi funksionojnë motorët e kërkimore dhe si krijohen algoritmet. Këto njohuri u japin atyre një avantazh në tregun e së ardhmes.
Sipas World Economic Forum (2023), deri në vitin 2025 do të zhduken 85 milionë vende pune dhe do të krijohen 97 milionë të reja që lidhen me teknologjinë. Fëmijët tanë duhet të jenë gati.
Si mund ta prezantojmë IA-në tek fëmijët?
Prezantimi duhet të jetë gradual, i natyrshëm dhe i larmishëm. Për fëmijët 4 deri 7 vjeç, loja është mjeti më i fuqishëm edukativ. Aplikacione interaktive si ScratchJr, Tynker ose edhe mjetet e animimit me ndihmën e IA-s i ndihmojnë ata të kuptojnë konceptet themelore pa përdorur fjalë teknike.
Për grupmoshat 8 deri 12 vjeç, mund të prezantohen mjetet si Canva, ChatGPT, Copilot ose aplikacione që i ndihmojnë të krijojnë diçka vetë, si për shembull: një histori ilustrative ose një projekt shkollor.
“Fëmijët që nuk e mësojnë sesi funksionon IA-ja, do të jetë gjithmonë e vështirë të konkurojnë me ata që e përdorin me efikasitet”, thekson Dr. Lionel Graham, studiues i arsimit teknologjik (2022).
Përfitimet afatgjata të edukimit me IA
Fëmijët që mësojnë të përdorin mjetet si Midjourney, Runway, apo Copilot krijojnë mjete digjitale, produkte kreative, dhe zhvillojnë mendim të pavarur. Ata nuk janë vetëm konsumues të teknologjisë, por krijues të saj.
“Aftësia më e rëndësishme e shekullit XXI nuk është të dish gjithçka, por të dish si të mësosh gjëra të reja, shpejt dhe saktë”, thotë Markus Liao, themelues i AI for Kids (2023).
Si ta rrisim kreativitetin e fëmijëve me anë të inteligjencës artificiale?
Çdo fëmijë i shekullit XXI duhet të jetë i pajisur me njohuritë e nevojshme për të kuptuar dhe bashkëjetuar me inteligjencën artificiale. Mosha ideale për fillim është moshë parashkollore. Me qasje të drejtuar, burime të sigurta dhe platforma edukative, kjo mundësi është reale dhe efektive.
Le t’u japim fëmijëve tanë një avantazh të mirë në të ardhmen që po afron. Sepse ata që e kuptojnë IA-në nuk do të zëvendësohen nga ajo, por do ta drejtojnë.
