Të jesh prind nuk kërkon të kesh një diplomë në psikologji. Mirëpo çdo njeri duhet të ketë disa njohuri rreth aspekteve që lidhen me raportin prind-fëmijë. Natyrisht, asnjë prind nuk lind duke i ditur të gjitha përgjigjet dhe nuk ekziston një manual perfekt që mund të na tregojë gjithmonë çfarë duhet të bëjmë. Megjithatë, të kuptosh disa parime bazë të psikologjisë së fëmijëve mund të ndryshojë mënyrën se si i shohim sjelljet, emocionet dhe nevojat e tyre.
Prindërimi nuk ka të bëjë vetëm me vendosjen e rregullave apo korrigjimin e sjelljes së fëmijës. Ai ka të bëjë edhe me kuptimin e botës së brendshme të fëmijës dhe me krijimin e një marrëdhënieje ku ai ndihet i sigurt, i dëgjuar dhe i respektuar.
1. Mësoni të shihni përtej sjelljes së fëmijës
Një nga mësimet më të rëndësishme nga psikologjia e fëmijëve është se sjellja shpesh është një formë komunikimi. Fëmijët nuk kanë gjithmonë fjalët ose aftësitë emocionale për të shprehur atë që ndiejnë.
Në vend që të përqendrohemi vetëm te pyetja “Si ta ndaloj këtë sjellje?”, mund të pyesim veten: “Çfarë po përpiqet të më tregojë fëmija im përmes kësaj sjelljeje?”
2. Kuptoni fazat e zhvillimit të fëmijës
Fëmijët nuk mendojnë, reagojnë dhe kontrollojnë emocionet njësoj si të rriturit. Truri i tyre është ende duke u zhvilluar, veçanërisht pjesët që lidhen me vetëkontrollin, planifikimin dhe menaxhimin e emocioneve. Kur prindërit kuptojnë se disa sjellje janë pjesë e zhvillimit normal, ata reagojnë me më shumë durim dhe më pak frustrim.
3. Mësoni të dëgjoni emocionet, jo vetëm fjalët
Psikologjia na mëson se emocionet kanë nevojë të njihen dhe të përpunohen, jo vetëm të eliminohen. Një fëmijë që është i mërzitur, i zemëruar ose i frikësuar ka nevojë fillimisht të ndihet i kuptuar.
Prindi mund ta ndihmojë fëmijën duke i dhënë hapësirë për të shprehur emocionet dhe duke e mësuar gradualisht t’i menaxhojë ato.
4. Kuptojeni rëndësinë e lidhjes emocionale
Studiuesi John Bowlby, përmes teorisë së lidhjes (attachment theory), theksoi rëndësinë e marrëdhënieve të hershme në zhvillimin emocional të fëmijëve.
Një lidhje e sigurt nuk do të thotë të jemi prindër perfektë. Do të thotë të jemi të pranishëm, të përgjegjshëm ndaj nevojave të fëmijës dhe të gatshëm për të riparuar marrëdhënien kur gabojmë.
5. Mos e krahasoni fëmijën me të tjerët
Njohja e psikologjisë së fëmijëve na ndihmon të kuptojmë se çdo fëmijë ka ritmin, temperamentin dhe mënyrën e tij të zhvillimit.
Krahasimet mund të ndikojnë në vetëvlerësimin e fëmijës dhe ta bëjnë atë të ndihet sikur duhet të jetë dikush tjetër për t’u pranuar.
6. Mësoni rëndësinë e kufijve të shëndetshëm
Psikologjia nuk na mëson vetëm të jemi të butë me fëmijët, por edhe të vendosim kufij të qartë. Fëmijët kanë nevojë për strukturë dhe rregulla sepse ato u japin siguri.
Një prind i vetëdijshëm përpiqet të kombinojë dashurinë me përgjegjësinë, duke vendosur kufij me respekt dhe qëndrueshmëri.
7. Punoni edhe me veten si prind
Një pjesë e rëndësishme e psikologjisë së prindërimit është vetëreflektimi. Shpesh reagimet tona ndaj fëmijëve lidhen me përvojat tona të fëmijërisë, bindjet ose emocionet e pazgjidhura. Të kuptojmë veten na ndihmon të krijojmë një marrëdhënie më të shëndetshme me fëmijët tanë.
Në fund, nuk na duhet të dimë çdo teori psikologjike për të qenë prindër të mirë. Na duhet të kemi dëshirë për të mësuar, për të reflektuar dhe për ta parë fëmijën si një individ me botën e tij të brendshme.
Psikologjia nuk është një listë rregullash që na tregon si të jemi prindër perfektë. Ajo është një mjet që na ndihmon të kuptojmë më mirë fëmijët tanë dhe të ndërtojmë marrëdhënie më të forta me ta. Sa më shumë të kuptojmë mënyrën se si zhvillohen fëmijët, aq më shumë mundësi kemi t’u ofrojmë atyre siguri, dashuri dhe mbështetje gjatë rritjes së tyre.
