Çfarë po ndodh pas zbatimit të Ligjit për çmimin e barnave?
Me hyrjen në fuqi të Ligjit për çmimin e barnave në Kosovë, shumë qytetarë po përballen me çmime më të larta në barnatore, ndonëse ligji kishte për qëllim të siguronte transparencë dhe kontroll më të drejtë të tregut farmaceutik. Në kryeqytet, farmacistët raportojnë se disa produkte farmaceutike kanë pësuar ngritje të ndjeshme të çmimeve, gjë që ka nxitur pakënaqësi të theksuar te pacientët që blejnë terapi të përditshme.
Sipas farmacisteve të intervistuara për Radio Kosovën, qytetarët ankohen se medikamentet që dikur i blinin me çmime të arsyeshme tani kushtojnë më shumë. Disa prej tyre hezitojnë t’i blejnë terapitë e zakonshme për shkak të rritjes së kostos. Farmacistët theksojnë se po zbatojnë në përpikëri udhëzimet e Ministrisë së Shëndetësisë dhe se të gjitha barnat në barnatoret e tyre janë të çmuara sipas listës zyrtare.
Pse po ndodh kjo ngritje e çmimeve?
Kryetari i Odës së Farmacistëve të Kosovës, Kadri Bytyqi, konfirmon se në disa produkte farmaceutike është vërejtur rritje e çmimeve menjëherë pas zbatimit të ligjit të ri. Ai shpjegon se, ndonëse ligji synonte uljen e çmimeve dhe transparencë më të madhe, mënyra e zbatimit të tij ka pasur efekte të kundërta në disa raste.
“Sipas të dhënave që kemi mbledhur, një numër i madh barnash u është rritur çmimi në vend që të ulej. Kjo ka ndodhur si pasojë e veprimeve të shpejta, pa mjaftueshëm analizë dhe transparencë në fazën e zbatimit nga Ministria e Shëndetësisë”, thekson Bytyqi.
Në tregun farmaceutik të Kosovës, një pjesë e madhe e produkteve vijnë nga importi, dhe çdo ndryshim ligjor në nivel lokal ndikon në marrëdhëniet me distributorët ndërkombëtarë. Ekspertët e fushës theksojnë se mungesa e koordinimit të plotë mes institucioneve dhe operatorëve ekonomikë ka shkaktuar pasiguri të përkohshme në përcaktimin e çmimeve, duke ndikuar drejtpërdrejt tek qytetarët.
Çfarë po bën Ministria e Shëndetësisë për këtë situatë?
Zëdhënësja e Ministrisë së Shëndetësisë, Gjylferie Zabeli, tha për Radio Kosovën se procesi i harmonizimit të çmimeve është një fazë e domosdoshme për të balancuar interesat e pacientëve, institucioneve shëndetësore dhe bizneseve farmaceutike. Ajo thekson se Ministria është duke trajtuar çdo ankesë me prioritet të lartë.
“Inspektorati Farmaceutik në bashkëpunim me Inspektoratin e Tregut ka kryer inspektime të përbashkëta për çdo ankesë që është adresuar tek ne. Janë ndërmarrë masa ligjore ndaj rasteve ku janë vërejtur shitje me çmime jashtë listës zyrtare të publikuar nga Ministria”, deklaron Zabeli.
Këto masa, sipas saj, kanë për qëllim të vendosin standard të ri në tregun farmaceutik dhe të sigurojnë që barnat të jenë të qasshme për të gjithë qytetarët në mënyrë të barabartë.
Kërkesat për kontroll më të rreptë dhe transparencë
Besim Kodra nga Shoqata për Mbrojtjen e të Drejtave të Pacientëve kërkon që Ministria e Shëndetësisë të ushtrojë mbikëqyrje më të vazhdueshme ndaj barnatoreve dhe distributorëve për të parandaluar keqpërdorimet. Ai thekson se çdo barnatore që rrit çmimet jashtë listës zyrtare duhet të gjobitet menjëherë.
“Monitorimi duhet të jetë i përditshëm dhe i pandërprerë. Nëse inspektorët hasin parregullsi, ata duhet të ndërmarrin menjëherë masa ligjore për të mbrojtur qytetarët nga çmime të padrejta”, thekson Kodra.
Sipas tij, qytetarët nuk duhet të mbajnë barrën e pasojave të një sistemi që ende nuk është harmonizuar plotësisht. Ai shton se transparenca e plotë në çmimet e barnave do të rikthente besimin e publikut në institucionet shëndetësore.
Çfarë nënkupton kjo për qytetarët?
Rritja e çmimeve të barnave ka ndikuar drejtpërdrejt në buxhetin e familjeve, sidomos të atyre që vuajnë nga sëmundje kronike dhe kanë nevojë për terapi të vazhdueshme. Në shumë raste, pacientët janë detyruar të kërkojnë alternativa më të lira ose të ndërpresin përkohësisht trajtimin. Kjo situatë ngre pyetje serioze mbi qasjen e barabartë në kujdes shëndetësor dhe mbi nevojën për mekanizma që garantojnë mbrojtjen e konsumatorëve.
Ekspertët sugjerojnë që autoritetet të publikojnë në mënyrë transparente çdo ndryshim në listën e çmimeve dhe të forcojnë mekanizmat e raportimit për qytetarët, në mënyrë që çdo shkelje të evidentohen shpejt dhe të korrigjohen.
Nëse ky proces arrin të balancohet me kujdes dhe ndershmëri, zbatimi i Ligjit për çmimin e barnave mund të sjellë stabilitet afatgjatë në treg dhe siguri më të madhe për pacientët, duke i bërë barnat më të qasshme dhe sistemin më të besueshëm për të gjithë.
