Kalimi nga klasa e pestë në të gjashtën shënon një ndryshim të rëndësishëm në jetën shkollore të fëmijëve. Ata përballen me më shumë lëndë, mësimdhënës të ndryshëm, përmbajtje më të ndërlikuara dhe pritshmëri më të larta. Për disa nxënës, kjo periudhë bëhet sfidë që ndikon në rezultatet mësimore, motivimin dhe vetëbesimin.
Çfarë tregojnë të dhënat për Kosovën?
Sipas raportit vjetor statistikor të Ministrisë së Arsimit, Shkencës, Teknologjisë dhe Inovacionit (MASHTI) për vitin shkollor 2023/2024, rezultati i përgjithshëm i Testit të Arritshmërisë për nxënësit e klasës së nëntë ishte 52.1. Rezultatet ndryshonin sipas lëndëve: në gjuhën angleze ishte 69.4, në gjuhën amtare 56.9, ndërsa në matematikë 43.1. Në kimi rezultati ishte 40.9, në fizikë 49.4 dhe në biologji 48.8. Këto janë rezultatet e raportuara për lëndët, jo përqindja e nxënësve që kanë kaluar testin.
Pamje plotësuese ofron edhe studimi ndërkombëtar PISA 2022 i Organizatës për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD). Ai vlerësoi aftësitë e 15-vjeçarëve në matematikë, lexim dhe shkencë. Vetëm 15% e nxënësve në Kosovë arritën nivelin bazë të aftësive në matematikë, 17% në lexim dhe 21% në shkencë. Këto rezultate nuk matin drejtpërdrejt rënien nga klasa e gjashtë në të nëntën, por tregojnë se shumë nxënës kanë vështirësi me aftësi që u nevojiten për të kuptuar, zbatuar dhe lidhur njohuritë.
Pse mund të shtohen vështirësitë gjatë këtyre viteve?
Një arsye është grumbullimi i boshllëqeve të mëparshme. Nëse një nxënës nuk i kupton mirë thyesat, përqindjet apo leximin me kuptim, temat e reja mund t’i duken gjithnjë e më të vështira. Kur mësimi ecën përpara pa u adresuar këto vështirësi, nxënësi rrezikon të humbasë besimin në aftësitë e veta.
Njëkohësisht, mosha 11–15 vjeç shoqërohet me ndryshime emocionale, zhvillim të identitetit dhe rëndësi më të madhe të marrëdhënieve me bashkëmoshatarët. Presioni për nota, krahasimi me të tjerët, mungesa e gjumit ose shpërqendrimet digjitale mund ta vështirësojnë përqendrimin. Këta faktorë nuk ndikojnë njësoj te çdo fëmijë, prandaj rezultatet e dobëta nuk duhen shpjeguar vetëm me mungesë përpjekjeje.
Çfarë mund të bëjnë prindërit dhe shkollat?
Në vend që të ndëshkojnë menjëherë notën e dobët, prindërit mund të pyesin se cilat tema nuk po kuptohen dhe si mund të ndihmojnë. Bashkëpunimi me mësimdhënësit, përsëritja e njohurive bazë, një rutinë e qëndrueshme e gjumit dhe lavdërimi i përpjekjes mund ta ndihmojnë fëmijën të rifitojë besimin.
Shkollat, nga ana tjetër, mund të përdorin vlerësime të shkurtra diagnostikuese, mbështetje shtesë dhe metoda që i përfshijnë nxënësit aktivisht në mësim.
Përveç kësaj, bashkëpunimi ndërmjet shkollës dhe familjes është thelbësor për të parandaluar vështirësitë e vazhdueshme. Prindërit mund të vëzhgojnë ndryshimet në motivimin, përqendrimin dhe rezultatet e fëmijës, ndërsa mësimdhënësit mund të identifikojnë fushat ku nevojitet mbështetje shtesë. Ndërhyrja e hershme, përmes ushtrimeve të përshtatura, komunikimit të hapur dhe ndihmës profesionale kur është e nevojshme, mund ta ndihmojë nxënësin të rikuperojë boshllëqet në njohuri dhe të ndërtojë vetëbesim në të nxënët.
Bashkëpunimi ndërmjet shkollës dhe familjes
Një faktor i rëndësishëm në përballimin e vështirësive mësimore është bashkëpunimi ndërmjet shkollës dhe familjes. Gjatë kalimit nga klasa e 6-të në të 9-tën, nxënësit përballen me më shumë lëndë, mësimdhënës të ndryshëm dhe kërkesa më të mëdha për pavarësi në të nxënë. Nëse prindërit nuk informohen me kohë për vështirësitë e fëmijës dhe shkolla nuk merr parasysh rrethanat e tij, boshllëqet në njohuri mund të thellohen. Komunikimi i rregullt ndërmjet prindërve, mësimdhënësve dhe psikologut të shkollës mundëson identifikimin e hershëm të problemeve dhe krijimin e një plani të përbashkët mbështetës. Qëllimi nuk duhet të jetë vetëm përmirësimi i notës, por edhe zhvillimi i motivimit, i shprehive të të nxënit dhe i vetëbesimit të nxënësit.
Psikologu i shkollës: Mbështetje gjatë tranzicionit akademik dhe emocional
Psikologu i shkollës mund të luajë një rol të rëndësishëm në mbështetjen e nxënësve gjatë kalimit nga klasa e 6-të deri në të 9-tën, periudhë kur rriten kërkesat akademike dhe shfaqen ndryshime të rëndësishme emocionale e shoqërore. Përmes vëzhgimit, këshillimit dhe bashkëpunimit me mësimdhënësit e prindërit, ai mund të ndihmojë në identifikimin e hershëm të vështirësive në të nxënë, mungesës së motivimit, ankthit nga testet dhe problemeve të përqendrimit. Gjithashtu, mund t’i mbështesë nxënësit në zhvillimin e shprehive të të nxënit, organizimin e kohës dhe forcimin e vetëbesimit. Ndërhyrja e hershme dhe bashkëpunimi ndërmjet psikologut, familjes dhe shkollës mund të ndihmojnë në parandalimin e thellimit të vështirësive dhe në krijimin e një mjedisi ku nxënësi ndihet i kuptuar dhe i mbështetur.
Rezultatet nuk duhet të shihen si etiketë për fëmijën, por si sinjal se ku nevojitet mbështetje. Sa më herët të identifikohen vështirësitë, aq më shumë mundësi ka që nxënësi të ndërtojë njohuri të qëndrueshme dhe të përparojë me besim.
Prinderimi.com
