A po u japim fëmijëve mundësi të mjaftueshme për të luajtur, lëvizur dhe pushuar?
Gjatë diskutimeve për arsimin dhe zhvillimin e fëmijëve, vëmendja jonë shpesh përqendrohet te lëndët shkollore, rezultatet në mësime dhe përgatitja për të ardhmen. Megjithatë, kur flasim për një fëmijëri të shëndetshme, ekzistojnë edhe disa nevoja të tjera thelbësore që meritojnë po aq vëmendje: aktiviteti fizik, loja, gjumi dhe koha e lirë.
Për shumë fëmijë, dita është e ndarë ndërmjet mësimit, detyrave të shtëpisë, aktiviteteve shtesë dhe përdorimit të pajisjeve elektronike. Në këto rrethana, koha për lojë të lirë mund të jetë e kufizuar. Kjo ngre një pyetje të rëndësishme për prindërit dhe shkollat në Kosovë: a po krijojmë kushte të mjaftueshme që fëmijët të lëvizin, të luajnë dhe të pushojnë?
Këto nuk janë vetëm çështje të kohës së lirë. Ato janë pjesë thelbësore e zhvillimit fizik, njohës, emocional dhe shoqëror të fëmijëve.
Lëvizja dhe gjumi: nevoja që nuk duhet të anashkalohen
Shpesh, prindërit e vlerësojnë zhvillimin e fëmijëve përmes rezultateve shkollore dhe përmbushjes së detyrave. Ndërkohë, aktiviteti fizik, gjumi dhe loja mund të trajtohen si aktivitete dytësore, të cilave u kushtohet kohë vetëm pasi të përfundojnë obligimet e tjera.
Megjithatë, rekomandimet ndërkombëtare theksojnë rëndësinë e këtyre nevojave. Organizata Botërore e Shëndetësisë rekomandon që fëmijët dhe adoleshentët e moshës 5–17 vjeç të bëjnë mesatarisht të paktën 60 minuta aktivitet fizik me intensitet mesatar deri të lartë në ditë, gjatë javës. Po ashtu, gjumi i mjaftueshëm është thelbësor për përqendrimin, kujtesën, rregullimin e emocioneve dhe zhvillimin fizik.
Përdorimi i shtuar i ekraneve, mungesa e hapësirave të sigurta për lojë dhe ngarkesa me obligime shkollore mund t’ua vështirësojnë fëmijëve përmbushjen e këtyre nevojave. Megjithatë, për të përcaktuar sa i përhapur është ky problem në Kosovë, nevojiten të dhëna vendore të besueshme.
Mjedisi ku rriten fëmijët ka rëndësi
Mundësitë për aktivitet fizik nuk varen vetëm nga dëshira e fëmijëve. Ato ndikohen edhe nga mjedisi familjar, shkollor dhe shoqëror në të cilin ata rriten.
Në zonat urbane, trafiku, mungesa e këndeve të lojërave dhe hapësirave të gjelbra, si dhe shqetësimet për sigurinë, mund t’ua kufizojnë fëmijëve mundësitë për të luajtur jashtë. Prindërit mund të dëshirojnë që fëmijët e tyre të kalojnë më shumë kohë në lëvizje, por jo gjithmonë kanë qasje në mjedise të përshtatshme ose kohë për t’i shoqëruar ata.
Nga ana tjetër, qasja në hapësira të hapura mund të krijojë më shumë mundësi për ecje, lojë dhe eksplorim. Megjithatë, asnjë mjedis nuk garanton vetvetiu një fëmijëri aktive; rëndësi kanë edhe siguria, mbështetja familjare dhe mundësitë reale për pjesëmarrje.
Edhe marrëdhëniet me bashkëmoshatarët kanë rëndësi. Kur fëmijët kanë mundësi të luajnë së bashku, të bashkëpunojnë dhe të ndihen pjesë e një grupi, ata jo vetëm që lëvizin më shumë, por ushtrojnë edhe aftësitë e komunikimit, zgjidhjes së konflikteve dhe bashkëpunimit.
Loja është më shumë sesa argëtim
Është e lehtë ta konsiderojmë lojën si një pushim nga mësimi. Por loja është gjithashtu një mënyrë përmes së cilës fëmijët zhvillojnë aftësi të rëndësishme jetësore.
Gjatë lojës së lirë, fëmijët marrin vendime, provojnë ide, përballen me vështirësi dhe mësojnë të reagojnë ndaj situatave të paparashikuara. Loja me fëmijët e tjerë mund t’i ndihmojë ata të zhvillojnë vetëbesimin, të kuptojnë emocionet dhe të ndërtojnë marrëdhënie pozitive.
Aktiviteti fizik dhe loja shoqërohen gjithashtu me përfitime për mirëqenien mendore. Kur fëmijët kanë mundësi të lëvizin, të pushojnë dhe të ndërveprojnë me të tjerët, ata kanë më shumë mundësi të zhvillojnë zakone që mbështesin shëndetin dhe mirëqenien e tyre.
Kjo nuk do të thotë se loja e zëvendëson mësimin formal. Përkundrazi, ajo është pjesë e një qasjeje më të gjerë ndaj zhvillimit, në të cilën të nxënit, pushimi dhe aktiviteti fizik plotësojnë njëri-tjetrin.
Çfarë mund të bëjnë prindërit dhe shkollat?
Prindërit mund të ndihmojnë duke krijuar rutina që përfshijnë kohë për lojë, aktivitet fizik dhe gjumë të mjaftueshëm. Shëtitjet familjare, lojërat me top, çiklizmi dhe aktivitetet në natyrë janë mënyra të thjeshta për ta përfshirë lëvizjen në jetën e përditshme.
Po ashtu, është e rëndësishme që përdorimi i ekraneve të mos e zëvendësojë vazhdimisht lojën aktive, ndërveprimin shoqëror dhe gjumin. Prindërit mund të vendosin rutina të përshtatshme për moshën e fëmijëve, pa e kthyer çdo aktivitet në një detyrim tjetër.
Shkollat kanë rol të rëndësishëm në këtë proces. Ato mund të forcojnë edukimin fizik, të mbrojnë kohën e pushimeve dhe të krijojnë mundësi për lëvizje gjatë ditës mësimore. Institucionet lokale mund të kontribuojnë duke siguruar hapësira publike të sigurta, kënde lojërash dhe mjedise miqësore për fëmijët.
Përparimi në arsim është i rëndësishëm, por zhvillimi i fëmijëve nuk mund të matet vetëm përmes rezultateve akademike. Një fëmijëri e shëndetshme kërkon gjithashtu mundësi për lojë, marrëdhënie pozitive, aktivitet fizik dhe pushim të mjaftueshëm. Ndoshta, krahas pyetjes nëse fëmijët po mësojnë mjaftueshëm, duhet të pyesim edhe nëse po u japim kohë dhe hapësirë të mjaftueshme për të qenë fëmijë.
Artikull nga: Ruhina Binta A Ghani
Përkthim: Prinderimi.com
