Java e Ndërgjegjësimit për Kequshqyerjen, një iniciativë e organizuar në Mbretërinë e Bashkuar, synon të rrisë ndërgjegjësimin për identifikimin, parandalimin dhe trajtimin e kequshqyerjes. Kjo iniciativë ofron një mundësi për të reflektuar edhe mbi mënyrën se si ushqehen fëmijët në Kosovë dhe përgjegjësinë e familjeve, shkollave dhe institucioneve në mbrojtjen e shëndetit të tyre.
Ushqyerja e përshtatshme gjatë fëmijërisë nuk është vetëm çështje e rritjes fizike, por edhe një faktor përcaktues për zhvillimin e trurit, sistemin imunitar dhe aftësitë njohëse.
Kequshqyerja nuk nënkupton vetëm mungesën e ushqimit
Sipas Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH), kequshqyerja përfshin mungesën, tepricën ose çekuilibrin e energjisë dhe lëndëve ushqyese.
Ajo mund të shfaqet në forma të ndryshme:
– Nënpeshë dhe rritje e pamjaftueshme fizike;
– Mungesë e vitaminave dhe mineraleve;
– Mbipeshë dhe obezitet;
– Ushqyerje e njëanshme dhe me vlera të ulëta ushqyese.
Një fëmijë mund të konsumojë ushqim të mjaftueshëm, por të mos marrë lëndët ushqyese që i nevojiten për zhvillim të shëndetshëm.
Ndikimi i kequshqyerjes në zhvillimin e fëmijëve
UNICEF dhe OBSH theksojnë rëndësinë e ushqyerjes gjatë 1000 ditëve të para të jetës, periudhë që përfshin shtatzëninë dhe dy vitet e para të fëmijës. Gjatë kësaj periudhe, mungesat ushqyese mund të ndikojnë në zhvillimin neurologjik, rritjen fizike dhe funksionimin e sistemit imunitar.
Te fëmijët e moshës shkollore, ushqyerja e pamjaftueshme mund të shoqërohet me lodhje, vështirësi në përqendrim, ulje të energjisë dhe pengesa në procesin e të nxënit. Pasojat e kequshqyerjes nuk kufizohen vetëm në fëmijëri, por mund të ndikojnë edhe në shëndetin dhe mirëqenien gjatë jetës së rritur.
Kequshqyerja në kontekstin e Kosovës
Në Kosovë, vëmendje e veçantë duhet t’i kushtohet cilësisë së ushqimit që fëmijët konsumojnë në familje, kopshte dhe shkolla. Disponueshmëria e ushqimeve të përpunuara, pijeve me sheqer dhe ushqimeve të shpejta pranë institucioneve arsimore përbën një shqetësim për krijimin e shprehive të shëndetshme ushqimore.
Megjithatë, zgjedhjet ushqimore ndikohen edhe nga gjendja ekonomike e familjeve, çmimet e produkteve dhe qasja në ushqime të freskëta. Prandaj, parandalimi i kequshqyerjes nuk duhet të konsiderohet vetëm përgjegjësi e prindërve, por edhe përgjegjësi institucionale dhe shoqërore.
Cilat shenja duhet të vërejnë prindërit?
Disa shenja që kërkojnë vëmendje janë:
– Lodhja e vazhdueshme;
– Zbehja e lëkurës;
– Ngadalësimi i rritjes;
– Ndryshimet e pashpjegueshme në peshë;
– Mungesa e oreksit;
– Dobësia muskulore;
– Vështirësitë në përqendrim.
Këto shenja nuk nënkuptojnë domosdoshmërisht kequshqyerje, por kërkojnë vlerësim profesional nëse vazhdojnë.
Si mund ta parandalojmë kequshqyerjen?
Prindërit mund të kontribuojnë duke ofruar ushqime të shumëllojshme, duke krijuar rutina të rregullta ushqimore dhe duke përfshirë fëmijët në përzgjedhjen e përgatitjen e vakteve. Kontrollet pediatrike dhe monitorimi i rritjes ndihmojnë në identifikimin e hershëm të problemeve ushqyese. Suplementet duhet të përdoren sipas rekomandimeve të profesionistëve shëndetësorë.
Edhe shkollat mund të kontribuojnë përmes edukimit ushqimor, promovimit të vakteve të shëndetshme dhe krijimit të një mjedisi që mbështet zgjedhjet e duhura ushqimore.Java e Ndërgjegjësimit për Kequshqyerjen na kujton se çdo fëmijë ka të drejtë jo vetëm të ketë ushqim të mjaftueshëm, por edhe ushqim cilësor, të sigurt dhe të përshtatshëm për nevojat e tij zhvillimore.
Investimi në ushqyerjen e fëmijëve është investim në shëndetin publik, cilësinë e arsimit dhe të ardhmen e shoqërisë.
Prinderimi.com
