Në rrugicën e vogël të lagjes “28” në Fushë Kosovë, nate e ditë dëgjohen zërat e fëmijëve pa ndërprerje. Por kjo zhurmë nuk lidhet me gëzimin e fillimit të shkollës, sepse shumica e tyre nuk e kanë fare idenë se çfarë është një bankë klase. Për ta, shkolla është një koncept i largët dhe rruga është vendi ku ata kalojnë pjesën më të madhe të ditës, duke krijuar rregullin e tyre të jetës dhe duke mësuar përmes lojës dhe ndërveprimit me mjedisin.
Mungesa e kushteve dhe sfidat e arsimimit
Disa prej këtyre fëmijëve nuk kanë shkuar kurrë në shkollë, ndërsa të tjerët e kanë ndërprerë mësimin shumë herët për shkak të mungesës së kushteve. Një 14-vjeçar, që është ndër të paktët që ndjek shkollën, nuk e bën këtë rregullisht. Kjo situatë reflekton realitetin e rëndë të familjeve në këtë lagje, ku prioriteti është mbijetesa e përditshme, dhe arsimimi shpesh mbetet pas dore.
Banori i lagjes, Ruhan Rexhepi, ka në total 9 fëmijë, disa prej të cilëve tashmë janë të martuar dhe punojnë. Dy djemtë e tij që janë 12 dhe 14 vjeç përpiqen të ndjekin shkollën, por përballen me barrierat financiare. Rexhepi ka aplikuar për subvencione nga Qeveria për të siguruar librat e dy djemve të tij, por kjo nuk ka qenë e mundur për nipërit e tij, të cilët janë 8 dhe 12 vjeç. Deri sa të transferohen paratë nga banka, fëmijët ulen në bankat e klasës pa libra, duke përjetuar një mësim të pjesshëm dhe të ndërprerë.
Ndikimi i marrëdhënieve familjare dhe të veçanta sociale
Situata komplikohet edhe nga marrëdhëniet e brendshme të familjes. Rexhepi tregon se ish-nusja e tij kishte përvetësuar subvencionet për pesë fëmijët e tjerë, duke e lënë pa mundësi të sigurojë materialet e nevojshme për nipërit. Ky problem ka zgjatur më shumë se një vit, deri sa ai arriti të bllokojë fondet dhe të garantojë të paktën një bazë për edukimin e fëmijëve të tij. Kjo situatë tregon sesi problemet familjare dhe financiare ndikojnë drejtpërdrejt në mundësitë e fëmijëve për të marrë arsim cilësor.
Rruga si shkollë e jetës
Në këtë lagje me 27 familje, vetëm 9 fëmijë ndjekin shkollën rregullisht. Të tjerët bredhin rrugëve, ku çdo lojë, çdo ndërveprim dhe çdo sfidë e përditshme shërben si një formë e mësimit. Kjo tregon se edukimi nuk ndodh gjithmonë brenda mureve të shkollës dhe se fëmijët shpesh gjejnë mënyra alternative për të mësuar, edhe pse kushtet nuk janë ideale.
Thirrje për veprim dhe vëmendje
Ky realitet i dhimbshëm kërkon vëmendje jo vetëm nga autoritetet arsimore, por edhe nga komuniteti dhe prindërit. Investimi në librat, materialet dhe kushte të sigurta për fëmijë është thelbësor për të ndërtuar një të ardhme më të mirë. Rruga mund të jetë shkolla e tyre përkohësisht, por e ardhmja e fëmijëve kërkon mundësi reale për edukim dhe mbështetje të qëndrueshme.
Burime të reja nga 2020-2025 tregojnë se investimi në arsimin e fëmijëve në zonat e cenueshme rrit mundësitë për sukses akademik dhe zhvillim personal, duke reduktuar rrezikun e përjashtimit social dhe ekonomik.
