Çfarë na mëson studimi më i fundit mbi zemërimin e fëmijëve?
Një studim i ri i kryer nga CS Mott Children’s Hospital National Poll on Children’s Health në vitin 2024 ka treguar se shumë prindër nuk janë të sigurt se dinë si ta ndihmojnë fëmijën e tyre të menaxhojë zemërimin.
Sipas të dhënave, vetëm 28% e prindërve pohuan me bindje se dinë ta bëjnë këtë, ndërsa 63% pranuan se ndihen të pasigurt. Për më tepër, 16% e prindërve e pranuan se shpesh japin shembull të gabuar në mënyrën si përballojnë vetë zemërimin. Kjo tregon një boshllëk të dukshëm mes pritshmërive prindërore dhe realitetit të përditshëm.
Zemërimi është pjesë e natyrshme e zhvillimit
Ekspertët theksojnë se zemërimi nuk duhet parë si diçka jonormale. Ai është një emocion i natyrshëm që ndihmon fëmijët të kuptojnë kufijtë e tyre, të shprehin frustrimet dhe të mësojnë menaxhimin emocional. Dr. Tamar Kahane, psikologe klinike, shpjegon se mënyra se si fëmijët e përjetojnë dhe e shprehin zemërimin është shumë individuale. Megjithatë, sfida lind kur fëmija nuk ka ende aftësi të mjaftueshme për ta kanalizuar atë në mënyra të shëndetshme.
Faktorët që nxisin shpërthimet e fëmijëve
Një pjesë e prindërve raportuan se djemtë kanë më shumë pasoja negative nga shpërthimet e zemërimit, përfshirë lëndime apo probleme në shkollë. Ky dallim gjinor shpesh lidhet me mënyrën se si shoqëria e lejon djalin apo vajzën të shprehin ndjenjat. Përveç kësaj, faktorë si uria, lodhja, mbistimulimi nga pajisjet digjitale dhe mungesa e gjumit janë të njohur për të nxitur shpërthime. Psikologia Caitlin Slavens thekson se fëmijët sot kanë më pak durim dhe më pak mundësi për të praktikuar vetëkontroll, pasi shumë shpesh marrin kënaqësi të menjëhershme përmes pajisjeve teknologjike.
Kur zemërimi bëhet shqetësues
Është normale që fëmijët të kenë shpërthime të zemërimit që zgjasin disa minuta, por kur këto bëhen të shpeshta, të forta dhe pengojnë jetën e përditshme apo marrëdhëniet, atëherë duhen parë si sinjal paralajmërues. Zemërimi i zgjatur dhe i përsëritur mund të lidhet me ankth, trauma apo gjendje neurozhvillimore si ADHD. Në këto raste, ekspertët rekomandojnë kërkimin e ndihmës profesionale për të vlerësuar më mirë situatën.
Si mund të ndihmojnë prindërit në menaxhimin e zemërimit?
Një nga rolet më të rëndësishëm të prindërve është të modelojnë vetëmenaxhimin. Nëse prindi arrin të tregojë qetësi, fëmija ka më shumë gjasa ta ndjekë këtë shembull. Ekspertët sugjerojnë:
-
Të flitet hapur për ndjenjat dhe të normalizohen emocionet.
-
Të ndihmohet fëmija të identifikojë çfarë po ndjen dhe ta emërtojë emocionin.
-
Të gjenden rrugëdalje të shëndetshme si vizatimi, shkrimi apo aktiviteti fizik.
-
Të vendosen kufij dhe rregulla të qarta që krijojnë siguri dhe konsistencë.
-
Të shmangen kërcënimet dhe ndëshkimet e ashpra, të cilat zakonisht shtojnë zemërimin dhe rebelimin.
Në Kosovë, shumë prindër shpesh ndihen të papërgatitur për t’u përballur me zemërimin e fëmijëve, sidomos në mungesë të mbështetjes së rregullt psikologjike në shkolla dhe komunitete. Për më tepër, mungesa e kulturës së të folurit hapur për emocionet bën që zemërimi të shihet si turp ose si problem që duhet shtypur.
Kjo qasje jo vetëm që nuk e zgjidh çështjen, por e shton frustrimin e fëmijës. Në vitet e fundit, disa organizata vendore kanë filluar të ofrojnë trajnime dhe këshillime për prindërit, duke i orientuar drejt strategjive të buta, të durueshme dhe të qëndrueshme në menaxhimin e emocioneve.
Mesazhi përfundimtar për prindërit
Zemërimi nuk është një problem për t’u zhdukur, por një aftësi për t’u menaxhuar. Fëmijët mësojnë nga sjellja e prindërve, prandaj shembulli personal është mjeti më i fortë për të ndihmuar. Me komunikim të hapur, kufij të qartë dhe qasje të qetë, prindërit mund t’i udhëheqin fëmijët drejt një zhvillimi emocional të shëndetshëm dhe të sigurt.
