Kur mendojmë për kreativitetin e fëmijëve, shpesh na vijnë ndërmend vizatimet me ngjyra të varura në frigorifer. Por kreativiteti është shumë më tepër se aftësia për të pikturuar. Ai është aftësia për të zgjidhur probleme, për të menduar ndryshe, për të shpikur dhe për t’u përshtatur. Vera, me kohën e saj të lirë dhe mungesën e presioneve akademike, është toka më pjellore për të kultivuar këtë aftësi jetike. Kjo nuk kërkon investime të mëdha në materiale të shtrenjta, por një ndryshim në mentalitetin dhe ambientin tonë familjar.
Kreativiteti ka nevojë për hapësirë, kohë dhe liri
Një ambient që mbështet kreativitetin është ai ku fëmijët ndihen të sigurt për të eksploruar, për të bërë rrëmujë, për të gabuar dhe për të provuar përsëri. Roli ynë si prindër nuk është të jemi “mësues arti”, por “kopshtarë” që krijojnë kushtet e duhura që kreativiteti të lulëzojë natyrshëm.
Hapa praktikë për një shtëpi më kreative:
1. Krijoni një “Kuti Shpikjesh” ose “Kënd Kreativ”
Dedikoni një kuti të madhe kartoni ose një cep të dhomës për materiale që nxisin krijimtarinë. Ky nuk duhet të jetë një set i shtrenjtë arti. Përkundrazi, materialet më të mira janë ato me fund të hapur (open-ended):
- Materiale të riciklueshme: Kuti kartoni, shishe plastike, rrotulla letre higjienike, tapa.
- Materiale natyrore: Gjethe, gurë, degë, boçe pishash të mbledhura gjatë shëtitjeve.
- Mjete bazike: Gërshërë, ngjitës, shirit ngjitës, spango, fije leshi, copa rrobash të vjetra.
Ideja është t’u japim fëmijëve “përbërësit”, por jo “recetën”. Lërini ata të vendosin se çfarë do të ndërtojnë.
2. Vlerësoni procesin, jo vetëm produktin
Kjo është ndoshta këshilla më e rëndësishme. Kur fëmija ju tregon një vizatim, në vend që të thoni thjesht “Sa bukur!”, provoni të komentoni procesin.
- “Shoh që ke përdorur shumë ngjyrë të verdhë. Më trego pak më shumë për këtë pjesë.”
- “Uau, çfarë ideje interesante që ke pasur për të ngjitur këtë tapë këtu!”
- “Duket sikur je argëtuar shumë duke e bërë këtë.”
Kjo e zhvendos fokusin nga nevoja për të krijuar diçka “të bukur” (që mund të jetë bllokuese) te gëzimi i të krijuarit dhe eksperimentimit.
3. Pranojeni dhe inkurajoni “rrëmujën kreative”
Kreativiteti shpesh është i rrëmujshëm. Nëse ne jemi vazhdimisht të shqetësuar për njollat e bojës apo copat e letrës në dysheme, fëmijët do të hezitojnë të eksplorojnë. Vendosni një mbulesë plastike në dysheme, vishuni me rroba “për t’u bërë pis” dhe lërini të zhyten në proces. Pastrimi mund të jetë pjesë e lojës në fund.
4. Kufizoni kohën para ekranit dhe përqafoni mërzinë
Kreativiteti lulëzon në heshtjen e mërzisë. Kur një fëmijë është i mërzitur, truri i tij fillon të kërkojë stimulim të brendshëm, duke ndezur imagjinatën. Mos nxitoni t’ia mbushni çdo moment të lirë. Lëreni mërzinë të bëjë punën e saj magjike.
5. Bëni pyetje që nxisin imagjinatën
Gjatë aktiviteteve të përditshme, bëni pyetje të hapura dhe hipotetike.
- “Sikur kafshët të flisnin, çfarë do të thoshte macja jonë tani?”
- “Nëse do të shpikje një makinë që bën punët e shtëpisë, si do të dukej?”
- “Në çfarë mënyrash të tjera mund ta përdorim këtë kuti kartoni?”
Përfundim:
Një ambient familjar kreativ nuk është një galeri arti e përsosur, por një laborator i gjallë, i zhurmshëm dhe ndonjëherë i çrregullt, ku çdo ide është e mirëpritur dhe çdo gabim është një mundësi për të mësuar. Duke ushqyer këtë frymë gjatë verës, ne u japim fëmijëve tanë një nga dhuratat më të çmuara: besimin në fuqinë e imagjinatës së tyre.
