Java Botërore e Vjershave për Fëmijë (World Nursery Rhyme Week 2026)
Në shumë familje, ninullat tradicionale po zëvendësohen gradualisht nga këngët dhe videot në YouTube. Mjafton një telefon apo televizor që fëmija të dëgjojë muzikë, të shohë figura shumëngjyrëshe dhe të argëtohet. Por a ofron një video të njëjtat përfitime zhvillimore si kënga që prindi ia këndon drejtpërdrejt fëmijës?
Hulumtimet mbi zhvillimin e hershëm tregojnë se dallimi nuk qëndron vetëm te përmbajtja e këngës, por edhe te mënyra se si fëmija e përjeton atë.
Pse ka rëndësi zëri i prindit?
Kur prindi këndon një ninullë, ai krijon një përvojë ndërvepruese. Kontakti me sy, shprehjet e fytyrës, ndryshimet e intonacionit dhe reagimet ndaj fëmijës e shndërrojnë këngën në komunikim. Kjo përvojë mbështet lidhjen emocionale dhe krijon mundësi për zhvillimin e gjuhës.
Një studim i publikuar në Journal of Child Language (2022), nga Fabia Franco dhe kolegët, zbuloi se këndimi më i shpeshtë i prindërve lidhej me rezultate më të mira gjuhësore gjatë vitit të dytë të jetës. Megjithatë, studimi kishte një kampion të vogël dhe nuk provon marrëdhënie të drejtpërdrejtë shkakësore.
Çfarë ndodh kur ninullën e këndon ekrani?
Videot muzikore mund t’i njohin fëmijët me fjalë, tinguj dhe melodi të reja. Megjithatë, shikimi pasiv nuk ofron domosdoshmërisht mundësitë e komunikimit që krijohen gjatë këndimit të përbashkët.
Akademia Amerikane e Pediatrisë (AAP) thekson rëndësinë e përmbajtjeve cilësore dhe përdorimit të përbashkët të mediave. Kur prindërit shikojnë, komentojnë dhe këndojnë bashkë me fëmijët, përmbajtja digjitale mund të shndërrohet në përvojë më ndërvepruese.
Ninullat dhe zhvillimi i gjuhës
Hulumtimet tregojnë se vjershat ritmike mund të mbështesin vetëdijen fonologjike, aftësinë për të dalluar dhe manipuluar tingujt e gjuhës. Një studim i Laurie Harper (2011) evidentoi përmirësime në njohjen e rimave te fëmijët parashkollorë që morën pjesë në aktivitete të strukturuara me vjersha. Këto aftësi përbëjnë bazë të rëndësishme për leximin e mëvonshëm.
Si mund të veprojnë prindërit?
Prindërit nuk kanë nevojë ta përjashtojnë plotësisht teknologjinë. Rëndësi ka që videot të mos zëvendësojnë vazhdimisht komunikimin njerëzor. Zgjidhni këngë të përshtatshme për moshën, këndoni bashkë, përsëritni fjalët dhe shoqërojini me lëvizje. Gjatë përditshmërisë, riktheni ninullat tradicionale shqipe dhe ftojini gjyshërit të ndajnë këngët e fëmijërisë së tyre.
Edhe edukatorët mund t’i përdorin vjershat për të zhvilluar dëgjimin, kujtesën dhe pjesëmarrjen në grup.
Një mesazh për familjet
Java Botërore e Vjershave për Fëmijë është mundësi për të reflektuar mbi vendin që zë këndimi në familje. YouTube-i mund të jetë burim plotësues, por nuk duhet të bëhet zëvendësuesi kryesor i ndërveprimit të përditshëm.
Një ninullë e kënduar nga prindi nuk kërkon zë profesional, pajisje apo përgatitje. Ajo kërkon praninë, vëmendjen dhe gatishmërinë për të komunikuar. Sepse fëmijët nuk mësojnë vetëm nga ajo që dëgjojnë, por edhe nga njerëzit me të cilët e ndajnë përvojën.
Burimet shkencore:
Franco, F. et al. (2022). Singing to infants matters: Early singing interactions affect musical preferences and facilitate vocabulary building. Journal of Child Language.
Harper, L. J. (2011). Nursery Rhyme Knowledge and Phonological Awareness in Preschool Children. The Journal of Language and Literacy Education.
American Academy of Pediatrics (AAP). Media and Children: Screen Time Guidelines.
Prinderimi.com
