UNIVERSITETET DHE PËRGJEGJËSIA
Roli i universitetit në kuadër të jetës shoqërore dhe kombëtare lind nga funksionet shumëpërmasore të tij. Mund të themi se në sferën politike, ekonomike dhe sociale, shkak i ekzistencës së universitetit është një gjë praktike: përgatitja e kuadrove të nivelit të lartë, evaluimi i drejtpër- drejtë apo i tërthortë i avancimeve në sferën e shkencës, artit dhe teknologjisë, i veprave produktive; gjenerimi i ori- entimeve teorike për të ruajtur dhe ngritur nivelin ekzistues. Universitetet kanë edhe misionin e tyre etik: rrënjosjen e ide- së së drejtësisë, bukurisë dhe mirësisë në shpirtin e brezave intelektualë. Një detyrë tjetër e universitetit është që atmos- ferën dhe mënyrën e jetesës që njihet si “mënyrë jetese uni- versitar(ç)e” ta bëjë me ndikimnë rrjedhat shoqërore, duke lënë gjurmë të thella në jetën shoqërore përgjatë historisë.
Nëse i kthejmë sytë nga historia, do shohim akademitë e Greqisë antike, komplekset e periudhës së artë të qytetë- rimit islam, siç është ai i Bagdadit, Harranit, medresetë e Kajros, komplekset e Fatihut dhe të Sulejmanijes nga periudha osmane, pra insitucione edukative dhe arsimore qytetë- rimndërtuese. Që nga periudha pas Rilindjes e deri më sot, edhe në botën perëndimore, universitetet kanë qenë faktori kryesor i ndërtimit dhe avancimit të shoqërisë. Lëvizja re- formiste e Luterit ka filluar nga universitetet.
Në universit, që është një arenë diskutimi e ideve të ndryshme, si rrjedhojë e lirisë së mendimit, përveç rrymave pozitive gjallërojnë edhe ato negative. Por, në shoqëritë e shëndosha, fuqia shkencore dhe morale e universitetit ia del të ngadhënjejë ndaj lëvizjeve destruktive. Në kohën tonë, më tepër se në çdo shekull tjetër, lufta politike dhe kulturore mes shteteve dhe rrjeti i propagan dës shtrihet edhe në universitete, në veçanti në periudhat e ndryshimeve kulturore dhe shoqërore, ku shkakatojnë de- formime dhe shkatërrime të shumta.
Në shekullin tonë e kemi shumë të vështirë që të bëjmë dallimin mes shkencës dhe artit të vërtetë dhe të rremë. Kjo ngaqë tanimë ekziston edhe shkenca e prodhimit të artit dhe shkencës së rreme; madje pajisja propagandistike është në duart e këtyre shkencave, filozofive dhe doktrinave të rreme. Sot, pseudo-shkenca, pseudo-filozofia, pseudo-doktrinat, si në qarqet universitare, si në ato intelektuale, me një mjeshtëri dhe me një ngulmim të paparë, pa u bezdisur, shfaqen çdo ditë në treg me një pamje të re dhe shumë tërheqëse. Në këtë drejtim, universitetet kanë një detyrë të rëndësishme: t’i për- gatisin brezat e rinj që të mendojnë, të vlerësojnë, të masin, të krahasojnë dhe të mos mashtrohen më nga pilulat me yje.
Edhe te ne, në një periudhë ndryshimi kulturor që zgjat goxha, nuk mund të thuhet se universitetet kanë qëndruar imune karshi këtyre efekteve shkatërrimtare. Në periudhën e fundit të terrorit dhe anarkisë, universitetet tona janë kur- bani i këtij ankthi, madje herë-herë janë shndërruar edhe në fajtorë të disa ngjarjeve të pahijshme.
Duke marrë mësim nga këto ngjarje të dhimbshme, në fazën e rindërtimit, risistemimit dhe rifunksionalizimit, uni- versitetet duhet të sillen në mënyrë shumë të kujdesshmenë çdo aspekt. Universitetet nuk duhet të harrojnë se çdo prob- lem, njollë dhe ndryshk që vihet renë to ka një ndikim të madh në jetën e kombit. Për shoqërinë, universitetet janë institucione që duhet të jenë në shërbim të së vërtetës, të drejtësisë, të së bukurës dhe të së mirës; janë institucione që duhet të kontri- buojnë për konsolidimin dhe ndërtimin e vendit, vatra të për- gjegjësisë për përgatitjen e brezave dhe kuadrove idealistë.
Sezai Karakoç, ‘’Mendime dhe koncepte’’
Përgatiti: Prinderimi.com
