Abuzimi seksual ndaj fëmijëve përbën një nga shkeljet më të rënda të të drejtave të njeriut, me pasoja afatgjata në zhvillimin emocional, psikologjik dhe social. Parandalimi, raportimi dhe mbrojtja institucionale janë përgjegjësi që duhet të ndahen ndërmjet familjes, shkollës dhe gjithë shoqërisë.
Çdo vit, më 18 nëntor, shënohet Dita Evropiane për Mbrojtjen e Fëmijëve nga Shfrytëzimi dhe Abuzimi Seksual, e iniciuar nga Këshilli i Evropës për të rritur ndërgjegjësimin dhe për të forcuar mekanizmat mbrojtës. Me rastin e kësaj dite, EULEX-i, Bashkimi Evropian në Kosovë dhe UNICEF-i theksojnë rëndësinë e parandalimit, mbajtjes së autorëve përgjegjës dhe sigurimit të shërbimeve cilësore për fëmijët që kanë përjetuar abuzim.
Çfarë tregojnë statistikat në Kosovë?
Sipas raportit të UNICEF-it të vitit 2025, bazuar në të dhënat e Policisë së Kosovës, gjatë vitit 2023 janë evidentuar 135 vepra penale kundër integritetit seksual të fëmijëve, ndërsa gjatë vitit 2024 janë evidentuar 101. Gjatë vitit 2023 janë regjistruar 64 raste të dhunimit dhe 37 raste të sulmit seksual, ndërsa gjatë vitit 2024 janë regjistruar përkatësisht 35 dhe 29 raste.
Raporti i Komisionit Evropian për Kosovën i vitit 2026 evidenton gjithashtu 14 raste të iniciuara nga policia lidhur me shfrytëzimin dhe abuzimin seksual të fëmijëve. Nga 13 viktima të identifikuara të trafikimit gjatë vitit 2025, 11 ishin të mitur, të shfrytëzuar për qëllime seksuale. Megjithatë, numri i rasteve të raportuara nuk pasqyron domosdoshmërisht përmasat reale të fenomenit. Frika, turpi, kërcënimet dhe varësia nga personi abuzues mund të pengojnë raportimin.
Shfrytëzimi seksual në hapësirën digjitale
Një shqetësim në rritje mbetet shfrytëzimi seksual i fëmijëve përmes teknologjisë. Sipas raportit SOCTA 2025 të Policisë së Kosovës, rastet e evidentuara të shfrytëzimit të fëmijëve në pornografi janë rritur nga 8 gjatë periudhës 2017–2020 në 45 gjatë periudhës 2021–2024.
Rrjetet sociale, lojërat online dhe platformat e komunikimit mund të përdoren për manipulimin, kërcënimin dhe shantazhimin e fëmijëve. Prindërit duhet të edukojnë fëmijët për privatësinë dhe sigurinë digjitale, duke krijuar një klimë besimi që inkurajon raportimin e komunikimeve shqetësuese.
Cilat janë shenjat që prindërit duhet të vërejnë?
- Ndryshimet e papritura emocionale dhe të sjelljes;
- Frika nga persona ose ambiente të caktuara;
- Izolimi dhe çrregullimet e gjumit;
- Sjelljet seksuale të papërshtatshme për nivelin zhvillimor;
- Rënia e rezultateve shkollore;
- Ankthi dhe shmangia e kontaktit fizik.
Këto shenja nuk dëshmojnë domosdoshmërisht abuzimin, por kërkojnë vëmendje dhe, sipas rastit, vlerësim profesional.
Çfarë mund të bëjnë prindërit?
Prindërit duhet t’i edukojnë fëmijët për kufijtë fizikë, privatësinë e trupit dhe të drejtën për të refuzuar kontaktet e padëshiruara.
Kur një fëmijë tregon për abuzimin, prindi duhet ta dëgjojë me qetësi, pa e fajësuar, pa ushtruar presion dhe pa bërë pyetje sugjestive. Dyshimet duhet të raportohen pranë Policisë së Kosovës dhe institucioneve përgjegjëse për mbrojtjen e fëmijëve. Përgjegjësia për parandalimin e abuzimit u takon të rriturve, asnjëherë fëmijëve.
Sfidat institucionale në Kosovë
Vlerësimet e UNICEF-it evidentojnë nevojën për forcimin e shërbimeve të specializuara, koordinimit ndërinstitucional, kapaciteteve profesionale dhe zbatimit të legjislacionit për mbrojtjen e fëmijëve. Fëmijët që kanë përjetuar abuzim kanë nevojë për shërbime të përshtatura ndaj moshës, të cilat marrin parasysh pasojat e traumës, parandalojnë riviktimizimin dhe mbështesin rikuperimin afatgjatë.
Shkollat, institucionet shëndetësore, qendrat për punë sociale dhe organet e drejtësisë duhet të bashkëpunojnë për identifikimin, raportimin dhe trajtimin e rasteve. Çdo fëmijë meriton të rritet në siguri dhe dinjitet. Mbrojtja nga abuzimi seksual nuk është vetëm detyrim ligjor, por edhe përgjegjësi morale dhe shoqërore.
Prinderimi.com
