Cilësia në shkollat e Kosovës: A po matim vetëm rezultatet apo edhe mirëqenien e fëmijëve?
Rezultatet e PISA 2025 nxjerrin në pah sfidat e vazhdueshme të arsimit në Kosovë. Me rastin e Ditës Botërore të Cilësisë, 12 nëntor, shtrohet një pyetje thelbësore: A mjafton matja e rezultateve akademike për të vlerësuar cilësinë e shkollave?
Cilësia e arsimit nuk përcaktohet vetëm nga notat dhe rezultatet e testeve. Ajo përfshin edhe sigurinë, mirëqenien emocionale, gjithëpërfshirjen dhe mundësitë që çdo fëmijë ka për të zhvilluar potencialin e tij. Raporti i PISA 2025, i publikuar nga Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD) më 8 shtator 2026, ofron të dhëna të rëndësishme për gjendjen e arsimit në Kosovë.
Çfarë tregojnë rezultatet e PISA 2025?
Në vlerësim morën pjesë 6,632 nxënës nga 213 shkolla të Kosovës. Sipas OECD-së, vetëm 15% e nxënësve arritën nivelin minimal të kompetencës në matematikë, krahasuar me mesataren prej 65% në vendet e OECD-së. Në lexim, këtë nivel e arritën 16% e nxënësve, ndërsa në shkencë 21%.
Krahasuar me PISA 2022, rezultatet në matematikë kanë rënë, ndërsa ato në lexim dhe shkencë kanë mbetur afërsisht të pandryshuara. Këto të dhëna dëshmojnë nevojën për përmirësimin e mësimdhënies dhe zhvillimin e kompetencave themelore.
Siguria dhe mirëqenia në shkolla
PISA 2025 nuk mat vetëm njohuritë akademike, por shqyrton edhe përvojën e nxënësve në shkollë. Në Kosovë, 24% e nxënësve raportuan se kishin përjetuar të paktën një formë bullizmi disa herë në muaj ose më shpesh, krahasuar me mesataren prej 20% në OECD.
Gjithashtu, 29% deklaruan se zhurma dhe çrregullimi pengonin shumicën ose të gjitha orët e shkencës. Këto rezultate tregojnë se cilësia e arsimit lidhet ngushtë me mjedisin ku zhvillohet mësimi.
A kanë shkollat burimet e nevojshme?
Raporti evidenton edhe mungesa në burimet arsimore. Rreth 60% e nxënësve ndiqnin shkolla ku drejtorët raportuan se mungesa e materialeve mësimore pengonte procesin arsimor, të paktën deri në një masë. Ndërkohë, 33% ndiqnin shkolla ku infrastruktura e pamjaftueshme konsiderohej pengesë për mësimdhënien.
Këto gjetje theksojnë rëndësinë e investimeve në pajisje, biblioteka, laboratorë dhe mjedise të përshtatshme mësimore.
Roli i prindërve dhe mësimdhënësve
Sipas PISA 2025, vetëm 50% e nxënësve në Kosovë raportuan se diskutonin të paktën një herë në javë me prindërit për problemet që mund të kishin në shkollë, krahasuar me 65% në vitin 2022. Kjo rënie tregon nevojën për forcimin e komunikimit ndërmjet familjes dhe shkollës.
Mësimdhënësit, ndërkohë, kanë nevojë për zhvillim profesional, mbështetje institucionale dhe kushte që mundësojnë mësimdhënie cilësore.
Çfarë duhet të ndryshojë në Kosovë?
Shkollat duhet të vlerësojnë rregullisht jo vetëm rezultatet akademike, por edhe sigurinë, përfshirjen dhe mirëqenien e nxënësve. Pyetësorët anonimë, mbështetja psikologjike, bashkëpunimi me familjet dhe ndërhyrjet e hershme për vështirësitë në të nxënë mund të ndihmojnë në përmirësimin e përvojës shkollore.
Një shkollë cilësore nuk është vetëm ajo që arrin rezultate të larta, por ajo që siguron kushte që çdo fëmijë të mësojë, të ndihet i sigurt dhe të zhvillohet. Rezultatet e PISA 2025 duhet të shërbejnë si pikënisje për politika arsimore të mbështetura në të dhëna dhe në nevojat reale të fëmijëve.
Prinderimi.com
