Raporti i Komisionit Evropian evidenton përmirësime në përfshirjen e fëmijëve në edukimin e hershëm, por pjesëmarrja mbetet e ulët krahasuar me standardet evropiane.
Edukimi në fëmijërinë e hershme konsiderohet një nga investimet më të rëndësishme për zhvillimin e fëmijëve dhe të ardhmen e arsimit. Megjithatë, në Kosovë, qasja në këto shërbime vazhdon të jetë e kufizuar, veçanërisht për fëmijët nën moshën trevjeçare.
Sipas Raportit të Progresit për Kosovën 2026, të publikuar më 4 nëntor nga Komisioni Evropian, vetëm 8% e fëmijëve të moshës 0–2 vjeç ishin të regjistruar në edukimin e hershëm gjatë vitit shkollor 2024/2025.
Kjo përqindje paraqet përmirësim krahasuar me vitin paraprak, kur regjistrimi ishte 3.9%. Megjithatë, të dhënat tregojnë se rreth 92% e fëmijëve të kësaj grupmoshe nuk ishin të përfshirë në shërbime formale të edukimit të hershëm.
Çfarë tregojnë të dhënat për grupmoshat e tjera?
Raporti evidenton rritje edhe te fëmijët më të mëdhenj. Për grupmoshën 3–5 vjeç, shkalla bruto e regjistrimit arriti në 43.4%, ndërsa për fëmijët pesëvjeçarë në 87.1%. Rritja e pjesëmarrjes së pesëvjeçarëve lidhet me vendosjen e edukimit të detyrueshëm parafillor.
Pavarësisht përmirësimeve, Komisioni Evropian vlerëson se përfshirja në edukimin e hershëm mbetet nën nivelet krahasuese të Bashkimit Evropian dhe OECD-së. Gjithashtu, pjesëmarrja e grupmoshës 3–5 vjeç mbetet nën objektivin prej 45% të përcaktuar në Strategjinë e Arsimit të Kosovës për vitin 2026.
Pse është i rëndësishëm edukimi i hershëm?
Hulumtimet ndërkombëtare tregojnë se përvojat cilësore edukative gjatë viteve të para mund të mbështesin zhvillimin gjuhësor, social, emocional dhe njohës të fëmijëve. Përmes lojës, komunikimit dhe ndërveprimit me bashkëmoshatarët, fëmijët zhvillojnë aftësi që ndikojnë në gatishmërinë për shkollë.
Megjithatë, përfitimet varen nga cilësia e shërbimeve. Prania në një institucion parashkollor nuk garanton automatikisht zhvillim më të mirë nëse mungojnë personeli i kualifikuar, mjedisi i sigurt dhe aktivitetet e përshtatshme.
Çfarë po ndryshon në Kosovë?
Komisioni Evropian evidenton miratimin e kurrikulës së re për fëmijët 0–6 vjeç dhe krijimin e kornizës për sigurimin e cilësisë në edukimin e hershëm. Megjithatë, raporti kërkon zhvillim sistematik të kapaciteteve profesionale, zbatim efektiv të kurrikulës dhe financim të qëndrueshëm për personelin dhe funksionimin e institucioneve.
Çfarë duhet të bëhet më tej?
Rritja e regjistrimit duhet të shoqërohet me zgjerimin e kapaciteteve, përmirësimin e cilësisë dhe mundësi më të barabarta për familjet. Institucionet duhet të identifikojnë pengesat financiare dhe territoriale që kufizojnë qasjen, ndërsa komunat të planifikojnë shërbime sipas nevojave të komuniteteve.
Prindërit, ndërkohë, duhet të informohen për rëndësinë e edukimit të hershëm dhe kriteret që përcaktojnë një institucion cilësor. Vëmendje e veçantë duhet t’u kushtohet familjeve në zonat rurale dhe fëmijëve nga komunitetet e cenueshme, për të siguruar që mundësitë edukative të mos varen nga vendbanimi apo gjendja ekonomike.
Mesazhi kryesor është i qartë: Kosova ka shënuar përparim, por përfshirja e çdo fëmije në edukim të hershëm cilësor kërkon investime, planifikim dhe zbatim të vazhdueshëm të reformave.
Prinderimi.com
