Raporti i UNICEF-it ngre një shqetësim që shpesh mbetet në heshtje: ndikimin e migrimit dhe mungesës së prindërve në mirëqenien emocionale të fëmijëve.
Migrimi është pjesë e realitetit të shumë familjeve kosovare. Për arsye ekonomike, punësimi apo bashkimi familjar, njëri ose të dy prindërit mund të jetojnë jashtë vendit, ndërsa fëmijët mbeten nën kujdesin e familjarëve. Megjithëse këto vendime shpesh merren për të siguruar një të ardhme më të mirë, ndarja fizike mund të krijojë sfida emocionale që nuk janë gjithmonë të dukshme.
Raporti Hartëzimi i shërbimeve të shëndetit mendor dhe atyre psikosociale për fëmijët dhe të rinjtë në Kosovë, i realizuar nga Instituti i Psikologjisë i Universitetit të Prishtinës për UNICEF-in, e përfshin migrimin e prindërve ndër faktorët që mund të shtojnë cenueshmërinë psikologjike të fëmijëve.
Kur mungesa emocionale nuk shihet
Një fëmijë mund të ketë kushte të mira materiale, kujdes të përditshëm dhe rezultate të kënaqshme në shkollë, por njëkohësisht të përjetojë mall, pasiguri apo ndjenjë braktisjeje.
Mungesa e prindit mund të shfaqet përmes ndryshimeve në sjellje, tërheqjes sociale, vështirësive në përqendrim, nervozizmit ose shqetësimeve gjatë gjumit.
Megjithatë, këto reagime nuk janë të pashmangshme. Ndikimi i ndarjes varet nga mosha e fëmijës, kohëzgjatja e mungesës, cilësia e marrëdhënieve familjare dhe mbështetja që ai merr.
A mund ta zëvendësojë komunikimi digjital praninë fizike?
Telefonatat dhe komunikimi përmes videos mund të ndihmojnë në ruajtjen e lidhjes emocionale. Megjithatë, rëndësi ka jo vetëm shpeshtësia e kontakteve, por edhe cilësia e tyre. Prindërit mund të krijojnë rituale të qëndrueshme: leximin e një tregimi përmes videos, bisedat për përjetimet e ditës apo planifikimin e aktiviteteve të përbashkëta gjatë vizitave.
Fëmija duhet të ndiejë se prindi mbetet i interesuar për jetën e tij, jo vetëm për rezultatet shkollore apo sjelljen.
Çfarë roli kanë shkollat?
Mësimdhënësit mund të jenë ndër të parët që vërejnë ndryshimet emocionale te nxënësit. Kur një fëmijë bëhet më i heshtur, humbet interesimin për mësim ose shfaq vështirësi në marrëdhëniet me bashkëmoshatarët, shkolla duhet të kërkojë të kuptojë rrethanat, pa nxjerrë përfundime të nxituara.
Bashkëpunimi me kujdestarët dhe psikologun shkollor mund të ndihmojë në identifikimin e nevojave dhe ofrimin e mbështetjes së përshtatshme.
Çfarë mund të bëjnë familjet?
Fëmijëve u nevojiten shpjegime të sinqerta, të përshtatura me moshën, për arsyet e largimit të prindit. Premtimet e pasigurta për kthim mund të krijojnë zhgënjim. Po aq e rëndësishme është që kujdestarët të ruajnë rutinat, të dëgjojnë shqetësimet e fëmijëve dhe të mos i minimizojnë ndjenjat e tyre.
Nëse vështirësitë emocionale vazhdojnë ose ndikojnë në funksionimin e përditshëm, kërkimi i ndihmës profesionale është i rëndësishëm.
Mesazhi kryesor është se mbështetja financiare nuk e zëvendëson gjithmonë nevojën për afërsi emocionale. Fëmijët kanë nevojë për marrëdhënie të qëndrueshme, siguri dhe përfshirje aktive të prindërve, pavarësisht distancës. Raporti i UNICEF-it na kujton se shëndeti mendor i fëmijëve nuk mund të trajtohet i shkëputur nga rrethanat familjare dhe shoqërore në të cilat ata rriten.
Burimi: UNICEF dhe Instituti i Psikologjisë, Universiteti i Prishtinës (2026), Hartëzimi i shërbimeve të shëndetit mendor dhe atyre psikosociale për fëmijët dhe të rinjtë në Kosovë.
Prinderimi.com
