Një rimë e thjeshtë, një këngë e përsëritur apo një lojë me fjalë mund të ndikojë në zhvillimin e gjuhës, kujtesës dhe aftësive të hershme të leximit te fëmijët.
Çdo prind e ka përjetuar të paktën një herë momentin kur fëmija kërkon të dëgjojë të njëjtën këngë vazhdimisht. Ndonëse për të rriturit kjo përsëritje mund të duket e lodhshme, për fëmijët ajo përfaqëson një proces të rëndësishëm të të nxënit. Përmes rimave dhe ritmit, ata zbulojnë tingujt e gjuhës, pasurojnë fjalorin dhe zhvillojnë aftësi që më vonë ndikojnë në lexim dhe shkrim.
Java Botërore e Rimave për Fëmijë (World Nursery Rhyme Week), që këtë vit shënohet nga 9 deri më 13 nëntor 2026, synon të promovojë rëndësinë e këngëve dhe rimave tradicionale në edukimin e hershëm.
Çfarë thotë shkenca për rimat?
Studimet mbi zhvillimin gjuhësor tregojnë se ndjeshmëria ndaj rimës dhe ritmit lidhet me ndërgjegjësimin fonologjik, aftësinë për të dalluar dhe manipuluar tingujt e gjuhës. Studiuesit Peter Bryant dhe Usha Goswami kanë theksuar rëndësinë e njohjes së rimave dhe tingujve në zhvillimin e aftësive të hershme të leximit.
Kur një fëmijë dëgjon fjalë që përfundojnë me tinguj të ngjashëm, ai fillon të kuptojë strukturën tingullore të gjuhës. Kjo njohuri është një nga bazat që ndihmon më vonë në lidhjen e shkronjave me tingujt. Megjithatë, vetëm mësimi i rimave nuk garanton sukses në lexim. Ai duhet të shoqërohet me biseda, lexim të përbashkët dhe përvoja të tjera gjuhësore.
Gjeni fletëpunen në pdf Rhyme Worksheet dhe shkruani vjershën që e keni thënë kur keni qenë te vegjël-dhe ndajeni atë me fëmijën tuaj.
Pse përsëritja është kaq e rëndësishme?
Fëmijët mësojnë përmes përsëritjes. Kur dëgjojnë vazhdimisht të njëjtën këngë, ata fillojnë të parashikojnë fjalën pasuese, të kujtojnë renditjen e vargjeve dhe të marrin pjesë aktivisht. Këto aktivitete mund të mbështesin kujtesën dëgjimore, vëmendjen dhe përvetësimin e fjalëve të reja.
Për fëmijët që ende nuk flasin rrjedhshëm, këngët me lëvizje dhe gjeste ofrojnë mundësi për komunikim edhe pa përdorur fjali të plota.
A po humbasin këngët tradicionale në familjet tona?
Në Kosovë, shumë breza janë rritur me ninulla, numërime ritmike dhe këngë popullore për fëmijë. Këto krijime kanë përcjellë jo vetëm gjuhën, por edhe kujtesën kulturore dhe lidhjet ndërmjet brezave. Sot, përmbajtjet digjitale janë bërë pjesë e përditshmërisë së fëmijëve. Megjithatë, dëgjimi pasiv i këngëve në ekran nuk e zëvendëson plotësisht ndërveprimin me prindin ose edukatorin.
Kur i rrituri këndon, ndalet, pret përgjigjen dhe përshtat ritmin me fëmijën, krijohet një përvojë më e pasur komunikimi.
Çfarë mund të bëjnë prindërit dhe edukatorët?
Nuk nevojiten mjete të shtrenjta apo programe të veçanta. Mjaftojnë disa minuta çdo ditë për të kënduar së bashku, për të krijuar rima me emrat e familjarëve ose për të shoqëruar këngët me lëvizje. Edukatorët mund t’i përdorin rimat gjatë aktiviteteve në grup, ndërsa prindërit gjatë lojës, udhëtimit apo përgatitjes për gjumë.
Rimat dhe këngët për fëmijë luajnë gjithashtu rol të rëndësishëm në zhvillimin social dhe emocional. Kur fëmijët këndojnë së bashku, mësojnë të bashkëpunojnë, të presin radhën dhe të shprehin emocionet. Përmes ritmit dhe përsëritjes, ata fitojnë vetëbesim, ndërsa aktivitetet muzikore krijojnë mundësi për ndërveprim, kreativitet dhe ndërtimin e marrëdhënieve pozitive me të tjerët.
Prinderimi.com
