Mësimi tërëditor po bëhet pjesë e debatit për të ardhmen e arsimit në Kosovë. Ai synon të përmirësojë cilësinë e të nxënit, të ofrojë aktivitete të larmishme dhe t’ua lehtësojë prindërve harmonizimin e punës me kujdesin për fëmijët. Megjithatë, një ditë më e gjatë në shkollë nuk nënkupton domosdoshmërisht një arsimim më të mirë. Pyetja kryesore është: si duhet të organizohet kjo kohë që fëmijët të mësojnë, të pushojnë dhe të zhvillohen shëndetshëm?
Ku qëndron Kosova sot?
Mësimi tërëditor është zbatuar fillimisht në shkolla të përzgjedhura në Prishtinë, Ferizaj dhe Shtime. Një studim i Institutit Pedagogjik të Kosovës, i publikuar më 2024, shqyrtoi përvojat e dhjetë shkollave pilot. Gjetjet evidentuan sfida si mungesa e hapësirave, pajisjeve, kuzhinave shkollore dhe ambienteve për pushim e aktivitete. Studimi raportoi gjithashtu se 64,67% e prindërve pjesëmarrës nuk e pranonin këtë formë të organizimit, duke përmendur kushtet e papërshtatshme dhe lodhjen e fëmijëve.
Ndërkohë, në prill 2026, Ministria e Arsimit, Shkencës, Teknologjisë dhe Inovacionit (MASHTI) e paraqiti shtrirjen e mësimit tërëditor nga klasa e parë deri në të nëntën si një ndër prioritetet e reformave arsimore. Megjithatë, raportimet gjatë vitit 2026 kanë vazhduar të ngrenë shqetësime për infrastrukturën, ushqimin dhe mungesën e stafit shtesë.
Çfarë i shqetëson prindërit?
Për familjet, shqetësimi nuk lidhet vetëm me kohëzgjatjen e qëndrimit në shkollë. Prindërit duan të dinë nëse fëmijët ushqehen mirë, kanë kohë për pushim, marrin mbështetje individuale dhe kthehen në shtëpi pa rraskapitje. Një tjetër çështje është përputhja e orarit shkollor me orarin e punës së prindërve. Nëse fëmijët dalin nga shkolla para përfundimit të orarit të punës, synimi për t’ua lehtësuar familjeve përditshmërinë nuk arrihet plotësisht.
Këto shqetësime duhen trajtuar përmes planifikimit dhe komunikimit me familjet, jo vetëm përmes zgjatjes së orarit. Po ashtu, duhet të sigurohet që fëmijët me aftësi të kufizuara të kenë mbështetjen dhe përshtatjet e nevojshme.
Si duket një ditë e shëndetshme shkollore?
Një sistem funksional ndërthur mësimin akademik me pushimet e rregullta, lojën, aktivitetin fizik, ushqimin e shëndetshëm dhe zhvillimin shoqëror e emocional. Fëmijët kanë nevojë për kohë jashtë bankave, mundësi për të lëvizur, aktivitete artistike e praktike dhe mbështetje për detyrat, pa u mbingarkuar me punë shtesë.
Për shembull, paraditja mund të përfshijë mësimin dhe pushime të shkurtra aktive, ndërsa rreth mesditës duhet të ketë kohë të mjaftueshme për një vakt ushqyes dhe çlodhje. Pjesa e mëvonshme e ditës mund t’u kushtohet leximit, detyrave me mbështetjen e mësimdhënësve, sportit, artit dhe lojës në natyrë. Ky organizim duhet të përshtatet sipas moshës dhe nevojave të fëmijëve.
Përvoja ndërkombëtare, e shqyrtuar edhe nga OECD, tregon se zgjatja e ditës shkollore mund të ndihmojë në përmirësimin e rezultateve dhe në mbështetjen e familjeve, por përfitimet varen nga cilësia e aktiviteteve dhe burimet që sigurohen. Në Finlandë, iniciativa Schools on the Move promovon aktivitetin fizik gjatë ditës shkollore, përfshirë pushimet aktive. Kjo dëshmon rëndësinë e integrimit të lëvizjes dhe lojës në përditshmërinë shkollore.
Çfarë duhet të përmirësohet?
MASHTI dhe komunat duhet të sigurojnë standarde të qarta për orarin, pushimet, ushqimin, hapësirat dhe personelin. Nevojiten investime në biblioteka, kënde lojërash, ambiente sportive dhe kabinete funksionale, si dhe trajnim i mësimdhënësve për organizimin e aktiviteteve të larmishme. Duhet gjithashtu të përcaktohet se kush kujdeset për fëmijët gjatë vakteve, pushimeve dhe aktiviteteve jashtëmësimore, pa ua ngarkuar mësimdhënësve të gjitha përgjegjësitë.
Një tjetër element që kërkon vëmendje është planifikimi financiar.
Zbatimi i mësimit tërëditor kërkon buxhet për personel shtesë, ushqim, mirëmbajtje, materiale mësimore dhe hapësira të përshtatshme. Zgjerimi duhet të bëhet sipas gatishmërisë reale të shkollave, me vlerësime të rregullta të rezultateve, mirëqenies dhe lodhjes së nxënësve. Mendimet e prindërve, fëmijëve dhe stafit duhet të merren parasysh në këtë proces.
Sfidat e zbatimit në praktikë
Raportimet nga Prishtina tregojnë se sfidat nuk lidhen vetëm me infrastrukturën, por edhe me mënyrën e organizimit të aktiviteteve. Në mars 2025, prindër të intervistuar nga KOHA shprehën shqetësimin se orari shkollor, që përfundonte rreth orës 14:30, nuk përputhej me orarin e tyre të punës. Disa ngritën shqetësime edhe për organizimin e aktiviteteve, duke theksuar se detyrat që duhej të përfundonin në shkollë shpesh vazhdonin në shtëpi. Kjo tregon se mësimi tërëditor duhet të vlerësohet jo vetëm nga kohëzgjatja, por edhe nga përmbajtja dhe ndikimi i tij në jetën e familjes.
Pse nuk mjafton vetëm ndryshimi i orarit?
Përgatitja e shkollave për këtë model kërkon investime dhe planifikim paraprak. Në gusht 2025, KOHA raportoi se tri shkolla në Prishtinë nuk ishin gati për ta zbatuar mësimin tërëditor, ndërsa në shtator 2026 raportoi se mungesa e hapësirave për ushqim kishte vonuar zbatimin në disa shkolla të tjera të planifikuara. Këto raste nënvizojnë rëndësinë e sigurimit të kuzhinave ose hapësirave të përshtatshme për ushqim, ambienteve për aktivitete dhe personelit të nevojshëm përpara se të zgjerohet programi.
Çfarë duhet të përfshijë një reformë e qëndrueshme?
Përveç investimeve në infrastrukturë, nevojitet një program i qartë ditor, ku çdo aktivitet ka një qëllim edukativ dhe zhvillimor. Sporti, arti, leximi, detyrat dhe aktivitetet shoqërore nuk duhet të shërbejnë thjesht për të mbushur kohën, por për të zhvilluar aftësitë e fëmijëve. MASHTI dhe komunat duhet të bashkëpunojnë për të përcaktuar standardet e zbatimit, përgjegjësitë e personelit dhe mënyrën e vlerësimit të rezultateve. Po ashtu, prindërit dhe nxënësit duhet të kenë mundësi të shprehin mendimet e tyre përmes konsultimeve të rregullta.
Si matet suksesi?
Suksesi i mësimit tërëditor duhet të matet përmes treguesve konkretë: përparimit në të nxënë, pjesëmarrjes në aktivitete, mirëqenies emocionale, lodhjes së nxënësve dhe kënaqësisë së prindërve. Pa të dhëna të tilla, është e vështirë të përcaktohet nëse modeli po sjell përmirësime reale. Për këtë arsye, vlerësimi i pavarur dhe publikimi i rezultateve duhet të jenë pjesë e reformës, jo hapa që ndërmerren vetëm pasi shfaqen problemet.
Mësimi tërëditor mund të jetë mundësi e vlefshme për Kosovën, nëse vendos mirëqenien e fëmijës në qendër. Suksesi nuk matet me orët e kaluara në shkollë, por me atë që fëmija mëson, përjeton dhe zhvillon gjatë tyre.
Prinderimi.com
