Kur duam t’i mësojmë një fëmije një aftësi, koncept apo vlerë, shpesh presim që ai ta kuptojë pas shpjegimit të parë. Në realitet, të nxënit kërkon kohë dhe rikthim. Fëmijët kanë nevojë ta dëgjojnë, ta përdorin, ta kujtojnë dhe ta përjetojnë një ide disa herë përpara se ajo të bëhet pjesë e njohurive dhe aftësive të tyre.
Këtu hyn përsëritja kuptimplotë: jo përsëritja mekanike e të njëjtës fjali ose ushtrimi, por rikthimi i qëllimshëm te një njohuri, aftësi apo vlerë në situata të ndryshme. Kur një fëmijë e rikujton një informacion pas një intervali kohor, e përdor atë në një problem të ri ose e shpjegon me fjalët e veta, ai nuk po e përsërit thjesht materialin; po e forcon aftësinë për ta rikthyer dhe përdorur atë.
Kërkimet mbi retrieval practice, ose praktikën e rikujtimit, tregojnë se përpjekja për të nxjerrë informacionin nga kujtesa mund të përmirësojë mbajtjen afatgjatë më shumë sesa thjesht rileximi i materialit. Një rishikim sistematik i 50 eksperimenteve në shkolla dhe klasa, me gjithsej 5,374 pjesëmarrës, gjeti përfitime të qëndrueshme të kësaj metode në një sërë niveleve dhe lëndësh.
Një tjetër parim i rëndësishëm është përsëritja e shpërndarë në kohë. Në vend që fëmija të mësojë një material shumë herë brenda një dite dhe pastaj të mos kthehet më tek ai, është më e dobishme që rikujtimi të shpërndahet në ditë ose javë të ndryshme. Një meta-analizë e 317 eksperimenteve tregoi avantazhe të praktikës së shpërndarë krahasuar me praktikën e përqendruar në një periudhë të vetme. Një meta-analizë më e re e kërkimeve në mjedise të klasës gjeti gjithashtu një efekt mesatar në favor të praktikës së shpërndarë.
Si mund ta përdorin prindërit?
Në familje, përsëritja kuptimplotë mund të përdoret për shumë më tepër sesa mësimet e shkollës. Një prind që dëshiron t’i mësojë fëmijës rëndësinë e respektit, përgjegjësisë ose durimit nuk ka nevojë ta shpjegojë të njëjtën gjë çdo ditë. Në vend të kësaj, mund ta rikthejë vlerën në situata konkrete.
Për shembull, nëse fëmija mëson të kërkojë falje, prindi mund ta ndihmojë ta praktikojë këtë në raste të ndryshme: pas një konflikti me vëllain, pas një keqkuptimi me shokun ose kur ka bërë një gabim. Kështu, parimi nuk mbetet vetëm një fjali e dëgjuar, por shndërrohet në një aftësi të përdorshme.
Edhe njohuritë akademike mund të përsëriten në mënyrë natyrale. Prindi mund ta pyesë fëmijën të nesërmen se çfarë kujton nga mësimi, t’i kërkojë të shpjegojë një koncept me fjalët e veta ose ta lidhë atë me një situatë të jetës së përditshme. Pyetjet e shkurtra dhe joformale mund të jenë më të dobishme sesa kërkesa për të rilexuar vazhdimisht të njëjtën faqe.
Si mund ta përdorin mësuesit në klasë?
Në shkollë, përsëritja kuptimplotë mund të integrohet në rrjedhën normale të mësimit. Një mësues mund të fillojë orën me dy ose tri pyetje nga mësimi i mëparshëm, të rikthejë një koncept të vjetër gjatë një teme të re ose t’u kërkojë nxënësve ta përdorin një njohuri në një problem të ndryshëm.
Për shembull, një mësues i matematikës mund të rikthejë një koncept të mësuar javën e kaluar përmes një problemi të ri. Një mësues i gjuhës mund t’u kërkojë nxënësve të përdorin një fjalë të mësuar më herët në një fjali të re. Në shkencë, një koncept mund të rikthehet duke kërkuar që nxënësit ta shpjegojnë atë, ta krahasojnë me një fenomen tjetër ose ta zbatojnë në një situatë praktike.
E rëndësishme është që përsëritja të mos shndërrohet në monotoninë e ushtrimit të njëjtë. Ndryshimi i kontekstit e bën rikthimin më të thellë. Fëmija nuk pyetet vetëm “Çfarë mësuam?”, por edhe “Si mund ta përdorim këtë?”, “Me çfarë lidhet?” dhe “A mund ta shpjegosh ndryshe?”
Përsëritja nuk duhet të jetë presion
Përsëritja kuptimplotë nuk nënkupton të mbingarkojmë fëmijët me detyra, teste ose përsëritje të pafundme. Qëllimi është të krijohen mundësi të shkurtra dhe të qëllimshme për rikujtim, përdorim dhe lidhje.
Në fakt, një pjesë e rëndësishme e kësaj metode është t’i japim fëmijës kohë për të menduar. Një përgjigje e pasaktë nuk duhet të shihet vetëm si dështim, por si informacion që tregon se ku nevojitet më shumë mbështetje. Në mjediset shkollore, kërkimet mbi retrieval practice sugjerojnë gjithashtu se kjo strategji mund të funksionojë në mënyrë të dobishme kur kombinohet me kohë të përshtatshme dhe feedback.
Në fund, edukimi nuk ndërtohet vetëm nga momentet kur fëmija mëson diçka të re. Ai ndërtohet edhe nga mënyra se si ajo njohuri rikthehet, përdoret dhe lidhet me përvoja të reja. Përsëritja kuptimplotë e ndihmon fëmijën të kalojë nga “e kam dëgjuar” në “e kujtoj”, dhe më pas në “di ta përdor”. Për prindin dhe mësuesin, kjo do të thotë të mos kenë frikë nga përsëritja, por të mësojnë ta përdorin atë me qëllim, kohë dhe kuptim.
Prinderimi.com
