Shumica e prindërve janë të njohur me imazhin stereotip të bullistit në oborrin e shkollës, i cili shtyn ose godet fëmijët e tjerë. Por bullizmi fizik është vetëm një lloj i bullizmit. Bullizmi mund të shfaqet në shumë forma të tjera, përfshirë atë verbal, relacional, kibernetik, seksual dhe paragjykues.
Edhe pse disa drejtues dhe mësues të shkollave po bëjnë më shumë për ta trajtuar bullizmin, është ende e rëndësishme që prindërit të njohin llojet e ndryshme të tij dhe të dinë si të reagojnë. Trajtimi i duhur i bullizmit mund t’i ndihmojë fëmijët të rimarrin ndjenjën e kontrollit dhe të rifitojnë vetëbesimin pasi janë bërë objektiv i tij.
Më poshtë janë gjashtë llojet e bullizmit, shenjat që mund t’i tregojnë prindërit dhe mënyrat se si mund ta ndihmojnë fëmijën.
Çfarë është bullizmi?
Bullizmi është një formë e zakonshme agresioni që prek deri në 22% të fëmijëve të moshës 12–18 vjeç. Gjatë një episodi bullizmi, një person përpiqet të ushtrojë pushtet mbi një tjetër për ta kontrolluar. Kjo mund të bëhet përmes forcës fizike, fjalëve lënduese ose veprimeve të tjera më të fshehta, si frikësimi, poshtërimi, turpërimi, përjashtimi dhe kërcënimet.
Bullizmi pothuajse gjithmonë përfshin një çekuilibër të fuqisë, ku një person ka më shumë avantazh se tjetri, për shembull sepse është më i madh fizikisht, më i pëlqyer nga të tjerët ose ka më shumë autoritet. Gjithashtu, bullizmi nuk karakterizohet nga një incident i vetëm, por nga një model sjelljeje që përsëritet ndaj të njëjtit person.
Si ndikojnë llojet e ndryshme të bullizmit te fëmijët?
Fëmijët që përjetojnë bullizëm mund të përballen me pasoja të ndryshme, nga lëndimet fizike deri te ndikimet psikologjike. Edhe rezultatet e tyre në shkollë mund të përkeqësohen. Bullizmi lidhet gjithashtu me rrezik më të lartë për depresion dhe ankth, vetëlëndim, mendime vetëvrasëse dhe përdorim të substancave. Prandaj, është e rëndësishme të njihen shenjat dhe llojet e ndryshme të bullizmit.
Bullizmi verbal
Bullizmi verbal përfshin përdorimin e vazhdueshëm të fjalëve lënduese, nofkave fyese, kërcënimeve dhe komenteve përçmuese për pamjen, bindjet, aftësitë, aftësinë e kufizuar apo karakteristikat e tjera të një personi.
Shembull: Tallja me veshjet, flokët, inteligjencën, trupin ose mënyrën se si ecën një fëmijë mund të jetë bullizëm verbal.
Shenjat: Fëmija mund të tërhiqet, të bëhet më nervoz ose i trishtuar, të ndryshojë oreksin ose t’ju tregojë për diçka lënduese që dikush i ka thënë. Adoleshentët mund të flasin për “shumë drama në shkollë”, pa treguar detaje.
Çfarë të bëni: Mësojuni fëmijëve respektin përmes shembullit tuaj. Ndihmojini të njohin vlerat dhe aftësitë e tyre. Mund të praktikoni së bashku përgjigje të qeta dhe të vendosura, si “Më lër rehat” ose “Ndal”. Në disa raste, mosreagimi ndaj provokimit mund të jetë gjithashtu një mënyrë për të mos i dhënë bullistit reagimin që kërkon.
Bullizmi fizik
Bullizmi fizik përfshin goditjen, shkelmimin, pengimin, bllokimin, shtyrjen, grushtimin ose prekjen në mënyra të papërshtatshme dhe të dëmshme.
Shenjat: Kontrolloni për prerje, gërvishtje ose mavijosje pa shpjegim. Shenja të tjera mund të jenë rrobat e dëmtuara ose të humbura dhe ankesat e shpeshta për dhimbje koke apo barku.
Çfarë të bëni: Flisni qetësisht me fëmijën për atë që po ndodh në shkollë, gjatë pushimit ose rrugës për në shtëpi. Mbani shënim datat, oraret, incidentet dhe reagimet e shkollës. Mos u përpiqni ta zgjidhni vetë situatën duke kontaktuar prindërit e fëmijës që bullizon. Nëse dhuna vazhdon, kërkoni ndihmë nga drejtuesit e shkollës dhe, kur është e nevojshme, nga autoritetet përkatëse.
Bullizmi relacional
Bullizmi relacional, i quajtur edhe bullizëm social ose emocional, synon të dëmtojë marrëdhëniet dhe pozitën shoqërore të një personi. Ai mund të përfshijë përjashtimin nga grupi, përhapjen e thashethemeve, zbulimin e sekreteve ose manipulimin e situatave.
Shembull: Një grup adoleshentësh mund të flasë për një aktivitet ose festë para një fëmije, me qëllim që ta bëjë të ndihet i përjashtuar.
Shenjat: Fëmija mund të izolohet, të largohet nga grupet shoqërore, të thotë se nuk ka miq ose të duket sikur nuk ndihet i pranuar.
Çfarë të bëni: Flisni çdo ditë me fëmijën për mënyrën se si ka kaluar dita. Ndihmojeni të zhvillojë interesa dhe aftësi jashtë mjedisit ku po përjeton bullizëm. Nëse situata vazhdon dhe ndikon në mirëqenien emocionale ose në shkollim, informoni mësuesit dhe drejtuesit e shkollës.
Bullizmi kibernetik
Bullizmi kibernetik zhvillohet përmes internetit dhe teknologjisë. Ai mund të përfshijë mesazhe fyese, gënjeshtra, thashetheme, fotografi private ose informacione komprometuese të shpërndara përmes rrjeteve sociale, mesazheve dhe platformave të tjera.
Shenjat: Fëmija mund të kalojë më shumë kohë online, por të duket i trishtuar ose i shqetësuar pas përdorimit të telefonit. Mund të ketë vështirësi me gjumin, të mos dëshirojë të shkojë në shkollë ose të humbasë interesin për aktivitetet që më parë i pëlqenin.
Çfarë të bëni: Vendosni rregulla të përshtatshme për sigurinë online dhe flisni hapur për përvojat e fëmijës në internet. Mësojeni të mos përgjigjet, të mos e shpërndajë përmbajtjen dhe të mos angazhohet me personin që e bullizon. Ruani mesazhet dhe pamjet e ekranit si dëshmi, bllokoni llogarinë dhe raportojeni rastin te shkolla dhe platforma përkatëse. Nëse ka kërcënime ose përmbajtje seksuale, kërkoni menjëherë ndihmë nga autoritetet kompetente.
Bullizmi seksual
Bullizmi seksual përfshin fjalë, gjeste ose veprime me natyrë seksuale, si shakatë seksuale, komentet fyese për trupin, ngacmimet seksuale ose detyrimin e dikujt për të parë materiale pornografike.
Shenjat: Fëmija mund të mos dëshirojë të shkojë në shkollë, të jetë i frikësuar, i zemëruar ose i trishtuar, të ketë probleme me gjumin ose ushqimin dhe të ndryshojë mënyrën se si vishet për të fshehur trupin.
Çfarë të bëni: Bullizmi seksual kërkon ndërhyrje të menjëhershme. Dokumentoni çfarë ka ndodhur dhe njoftoni shkollën. Në varësi të rastit, mund të jetë e nevojshme edhe përfshirja e autoriteteve dhe e një profesionisti të shëndetit mendor.
Bullizmi paragjykues
Bullizmi paragjykues lidhet me paragjykimet ndaj identitetit të një personi, përfshirë racën, fenë ose karakteristika të tjera personale. Ai mund të marrë formën e fyerjeve, agresionit fizik, përjashtimit social ose bullizmit kibernetik.
Shenjat: Fëmija mund të ndihet i vetmuar, i izoluar, i pavlerësuar ose të shprehë shqetësimin se askush nuk e pëlqen apo nuk e kupton.
Çfarë të bëni: Sigurojeni fëmijën se është i dashur dhe i mbështetur. Dokumentoni incidentet dhe raportojini te shkolla. Bullizmi i bazuar në paragjykime duhet të merret seriozisht, veçanërisht kur rrezikon të përshkallëzohet në forma më të rënda të dhunës.
Në çdo formë, bullizmi nuk duhet trajtuar si “pjesë normale e fëmijërisë”. Fëmijët kanë nevojë të dinë se mund të flasin me një të rritur të besueshëm dhe se kërkimi i ndihmës nuk është dobësi. Mbështetja e prindërve, komunikimi me shkollën dhe ndërhyrja në kohë mund të bëjnë një ndryshim të rëndësishëm.
Artikull nga: Parents
Përkthim: Prinderimi.com
