PISA 2025: Çfarë tregojnë rezultatet në shkencë për nxënësit e Kosovës?
Rezultatet e PISA 2025 tregojnë se nxënësit 15-vjeçarë në Kosovë vazhdojnë të përballen me vështirësi të mëdha në shkencë. Kosova mori mesatarisht 357 pikë në shkencë, krahasuar me 482 pikë mesatarisht në vendet e OECD-së. Rezultati i vitit 2025 ishte pothuajse i njëjtë me atë të vitit 2022, ndërsa krahasuar me vitin 2018, performanca në shkencë ka rënë.
Por ajo që e bën rezultatin veçanërisht domethënës është numri i nxënësve që arrijnë nivelin bazë të aftësisë. Vetëm 21% e nxënësve në Kosovë arritën Nivelin 2 ose më lart në shkencë, ndërsa mesatarja e OECD-së ishte 74%. Kjo do të thotë se rreth 79% e nxënësve mbetën nën nivelin bazë të përcaktuar nga PISA.
Çfarë duhet të jetë në gjendje të bëjë një nxënës?
Niveli 2 nuk përfaqëson njohuri të avancuara shkencore. Në këtë nivel, nxënësi duhet të jetë në gjendje, të paktën, të njohë shpjegimin e saktë për një fenomen shkencor të njohur dhe, në raste të thjeshta, të përdorë të dhënat për të kuptuar nëse një përfundim është i vlefshëm.
Kjo tregon se sfida nuk është vetëm sa formula apo fakte shkencore mbajnë mend nxënësit. Shkenca kërkon edhe arsyetim, interpretim të të dhënave, vlerësim të dëshmive dhe zgjidhje të problemeve. Këto janë aftësi që përdoren edhe jashtë klasës, nga kuptimi i një grafiku apo lajmi shkencor deri te marrja e vendimeve të informuara.
Pothuajse pa nxënës në nivelet më të larta
Në skajin tjetër të rezultateve, pothuajse asnjë nxënës në Kosovë nuk arriti Nivelin 5 ose 6 në shkencë, ndërsa mesatarja e OECD-së ishte 7%. Nxënësit në këto nivele janë në gjendje të përdorin njohuritë shkencore në mënyrë krijuese dhe të pavarur, edhe në situata të reja dhe të panjohura.
Kjo krijon një pamje të dyfishtë: një pjesë shumë e madhe e nxënësve nuk arrijnë nivelin bazë, ndërsa numri i nxënësve që arrijnë nivele të avancuara është jashtëzakonisht i vogël.
Çfarë roli kanë kureshtja dhe përpjekja?
Rezultatet tregojnë gjithashtu se 67% e nxënësve në Kosovë thonë se janë kureshtarë për shumë gjëra të ndryshme, ndërsa 61% raportojnë se bëjnë përpjekje shtesë kur puna bëhet e vështirë. Megjithatë, këto përqindje kanë rënë krahasuar me vitin 2022. OECD gjeti gjithashtu se kureshtja dhe këmbëngulja lidhen me performancë më të lartë në shkencë.
Një tjetër faktor është mjedisi i të nxënit. 32% e nxënësve në Kosovë raportuan se bashkëmoshatarët shpërqendrohen shpesh nga pajisjet digjitale gjatë shumicës ose të gjitha orëve të shkencës. Nxënësit që raportuan këtë lloj shpërqendrimi kishin mesatarisht 16 pikë më pak në shkencë.
PISA 2025 nuk na tregon vetëm se sa pikë morën nxënësit. Ajo ngre një pyetje më të gjerë për arsimin në Kosovë: a po i pajisim fëmijët me aftësinë për të kuptuar shkencën, për të vlerësuar informacionin dhe për ta përdorur atë në situata reale? Rezultatet tregojnë se kjo mbetet një sfidë e rëndësishme.
Prinderimi.com
