Një prej sfidave më të mëdha të prindërimit është të ndihmosh fëmijën të rritet jo vetëm i suksesshëm, por edhe i ndjeshëm ndaj nevojave të të tjerëve. Studimet e fundit tregojnë se aktivitetet jashtëshkollore nuk shërbejnë vetëm për të zhvilluar aftësi akademike dhe sportive, por mund të jenë çelësi për të rritur adoleshentë më të dhembshur dhe të përgjegjshëm në shoqëri.
Çfarë zbuloi studimi i fundit?
Një hulumtim i gjerë i publikuar nga Universiteti Rutgers në vitin 2024, i cili përfshiu 2,710 studentë nga lindja deri në moshën madhore, tregoi se të rinjtë që u angazhuan në aktivitete jashtëshkollore ishin pothuajse dy herë më të prirur të kryenin akte altruiste gjatë pandemisë. Studiuesit theksuan se aktivitetet që lidhen me vullnetarizmin, shërbimin komunitar dhe punën në grup kanë ndikimin më të fuqishëm në nxitjen e empatisë dhe bujarisë tek të rinjtë.
Sipas Chien-Chung Huang, autor i studimit, “Aktivitetet jashtëshkollore nuk ofrojnë vetëm mundësi për të ndërtuar aftësi, por edhe hapësira ku fëmijët mësojnë të mendojnë përtej vetes dhe të ndihmojnë të tjerët, sidomos në kohë krize”.
Jo të gjitha aktivitetet kanë të njëjtin ndikim
Hulumtimet tregojnë se sportet, ndonëse ndërtojnë disiplinën dhe punën në grup, nuk ndikojnë gjithmonë drejtpërdrejt në zhvillimin e altruizmit. Shpesh konkurrenca mund ta zhvendosë fokusin nga dhembshuria tek rezultati. Në anën tjetër, aktivitetet si qeveria studentore, kori, orkestrat dhe klubet e hobi-ve që lidhen me shërbimin apo bashkëpunimin social rrisin ndjeshëm gatishmërinë e adoleshentëve për të ndihmuar.
Psikologu Scott Roth thekson se ekspozimi i vazhdueshëm i fëmijëve ndaj aktiviteteve që kanë elementë shërbimi krijon një bazë të fortë për empati. “Vetëm duke qenë pjesë e aktiviteteve që nxisin kujdesin për të tjerët, fëmijët fillojnë ta shohin altruizmin si pjesë të natyrshme të jetës së tyre”, shpjegon ai.
Si t’i menaxhojmë aktivitetet pas shkollës pa i stresuar fëmijët?
Si të gjeni aktivitetin e duhur për fëmijën tuaj?
Jo çdo fëmijë tërhiqet natyrshëm nga vullnetarizmi. Për këtë arsye, ekspertët këshillojnë që prindërit të inkurajojnë fëmijët të provojnë aktivitete të ndryshme dhe të gjejnë ato që i lidhin me komunitetin. Klubet e shkollës, aktivitetet artistike në grup dhe projektet e shërbimit janë ndër opsionet më të mira për të ndërtuar një ndjenjë të qëndrueshme empatie dhe përgjegjësie.
Nëse adoleshenti ka pasion për sportin, prindërit mund ta orientojnë drejt programeve sportive që lidhen me bamirësinë dhe shërbimin në komunitet. Kështu, sporti nuk mbetet vetëm një garë për pikë, por bëhet edhe një mjet për të dhënë shembull pozitiv dhe për të kontribuar në shoqëri.
Modelimi i empatisë brenda familjes
Ekspertët theksojnë se prindërit nuk duhet të mbështeten vetëm te shkolla apo aktivitetet jashtë saj për të ndërtuar dhembshurinë tek fëmijët. Modelimi në shtëpi është thelbësor. Shembujt e vegjël, si dhënia e ndihmës, ndarja e ushqimit me dikë që ka nevojë apo pjesëmarrja në aktivitete bamirësie familjare, lënë gjurmë të thella tek adoleshentët.
Pyetje të thjeshta gjatë situatave të përditshme, si “Si mendon se po ndihet shoku yt tani?” ose reflektimi mbi emocionet e personazheve në libra dhe filma, janë mënyra praktike për të ushqyer ndjeshmërinë. Fëmijët që rriten duke parë dhe përjetuar këto modele kanë më shumë gjasa të bëhen të rritur që kujdesen për të tjerët.
Në Kosovë, aktivitetet jashtëshkollore janë shpesh të lidhura me shkollat, por edhe me organizata rinore dhe fetare që nxisin vullnetarizmin dhe ndihmën në komunitet. Shumë adoleshentë marrin pjesë në grupe rinore që organizojnë mbledhje ndihmash për familjet në nevojë, aktivitete edukative dhe projekte sociale. Këto përvoja janë thelbësore për të ndërtuar një kulturë të solidaritetit dhe të kujdesit ndaj të tjerëve.
Familjet që i mbështesin fëmijët në këto aktivitete jo vetëm që kontribuojnë në zhvillimin personal të tyre, por edhe në forcimin e lidhjes shoqërore dhe shpirtërore brenda komunitetit. Kjo i ndihmon të rinjtë të kuptojnë se sukseset personale marrin kuptim të plotë vetëm kur shoqërohen me përgjegjësi dhe dhembshuri.
Pse kjo ka rëndësi për të ardhmen e adoleshentëve?
Adoleshentët që rriten duke marrë pjesë në aktivitete që nxisin empatinë kanë më shumë gjasa të bëhen të rritur të qëndrueshëm, të përkushtuar ndaj komunitetit dhe të përgjegjshëm në marrëdhëniet e tyre personale dhe profesionale. Këto aftësi nuk janë vetëm të vlefshme për ndërtimin e një karriere, por edhe për krijimin e një jete të balancuar dhe me qëllim.
Në fund të fundit, qëllimi nuk është që çdo fëmijë të bëhet lider ose vullnetar i njohur, por që secili të kuptojë vlerën e lidhjes me të tjerët dhe të zhvillojë aftësinë për të parë përtej vetes.
Burime:
Rutgers University (2024), Child Trends Research Brief (2023), Journal of Youth Development (2025)
