Në shumicën e komuniteteve në Shtetet e Bashkuara, ka boshllëqe dhe mungesë koordinimi ndërmjet shërbimeve të edukimit në fëmijërinë e hershme — si programi Head Start, programet parashkollore të financuara nga shteti dhe ato me bazë komunitare — dhe sistemit arsimor nga klasa e parë deri në të dymbëdhjetën. Shpesh ka edhe shkëputje ndërmjet programeve parashkollore të drejtuara nga drejtoritë arsimore dhe shkollave fillore. Madje, edhe brenda të njëjtës ndërtesë, parashkollori shpesh është çuditërisht i shkëputur nga pjesa tjetër e shkollës fillore. Kjo ndodh edhe më shpesh kur programi parashkollor zhvillohet në një objekt tjetër.
Shumë prej institucioneve parashkollore dhe shkollave nuk janë aq të lidhura me shërbimet shëndetësore dhe sociale sa do të dëshironim. Si rezultat, programet funksionojnë të izoluara dhe familjet përballen me një rrjet të ndërlikuar shërbimesh. Shpesh, shërbimet ekzistojnë në komunitet, por familjet nuk kanë informacion për to ose nuk dinë si t’i shfrytëzojnë.
Për fëmijët, këto boshllëqe nënkuptojnë kalime të menjëhershme dhe mungesë vazhdimësie. Përvojat e të nxënit nuk përputhen me njëra-tjetrën, nuk përforcohen dhe nuk ndërtohen mbi njohuritë e fituara më parë.
Edhe vetë edukatorët dhe mësimdhënësit shpesh nuk njihen me njëri-tjetrin. Drejtorët e shkollave mund të mos i njohin drejtuesit e institucioneve parashkollore prej nga vijnë nxënësit e tyre. Mësimdhënësit parashkollorë dhe ata të klasës së parë shpesh punojnë të shkëputur, ndonëse fëmijët e parashkollorit do të vazhdojnë mësimin pikërisht në klasat e tyre.
Është shumë e dobishme që mësimdhënësit e klasës së parë të kuptojnë se çfarë kanë mësuar fëmijët në parashkollor, ashtu siç është e rëndësishme që edukatorët parashkollorë të kuptojnë kërkesat e klasës së parë. Të dyja palët dëshirojnë të bashkëpunojnë dhe t’i përgatisin fëmijët për sukses, por zakonisht nuk u krijohen mundësi të mjaftueshme për këtë.
Pse është kaq i dobishëm koordinimi më i mirë ndërmjet parashkollorit dhe klasës së parë?
Fëmijët përfitojnë kur përvojat e tyre janë të sigurta, të qëndrueshme dhe të ndërlidhura — gjatë ditës, në mjedise të ndryshme dhe përgjatë viteve. Ajo që përjetojnë në mëngjes duhet të lidhet me aktivitetet pas mësimit. Njohuritë që marrin në klasën e parë duhet të ndërtohen mbi ato që kanë fituar në parashkollor, ndërsa parashkollori duhet t’i përgatisë për klasën e parë në mënyrë të përshtatshme për zhvillimin e tyre.
Kur përvojat janë të ndërlidhura, fëmijët ndihen më të sigurt, njohuritë përforcohen dhe familjet përballen me një sistem më të kuptueshëm. Prandaj, shkollat duhet ta kuptojnë se të nxënit e fëmijës nuk fillon ditën e parë të klasës së parë.
Rëndësia e komunitetit
Edhe komuniteti ka rëndësi të madhe. Kushtet e komunitetit ndikojnë në zhvillimin e fëmijëve, pavarësisht gjendjes socioekonomike të familjeve individuale. Hulumtimet tregojnë se komunitetet me më shumë besim, kohezion shoqëror dhe lidhje ndërmjet njerëzve kanë rezultate më të mira në fusha të ndryshme, përfshirë shëndetin dhe sigurinë e fëmijëve dhe pjesëmarrjen qytetare.
Këto parime tregojnë nevojën për veprim të koordinuar ndërmjet shkollave, institucioneve të edukimit të hershëm, shërbimeve shëndetësore dhe sociale, bibliotekave dhe familjeve, në vend të funksionimit të tyre të shkëputur.
Pse vazhdon të ekzistojë kjo shkëputje?
Tradicionalisht, edukimi dhe kujdesi janë trajtuar si dy gjëra të ndara. Mendohet se fëmijët e vegjël kanë nevojë për kujdes, por ky kujdes nuk shihet gjithmonë si pjesë e edukimit. Nga ana tjetër, shkollimi nga klasa e parë deri në të dymbëdhjetën shihet si edukim, por jo gjithmonë si kujdes.
Në të vërtetë, fëmijët kanë nevojë për të nxënë dhe përkujdesje që para lindjes dhe gjatë gjithë jetës. Kjo ndarje ndërmjet edukimit në fëmijërinë e hershme dhe shkollimit formal është artificiale.
Planifikimi i mësimit nga shkollat
Një tjetër faktor është mënyra si shkollat e planifikojnë përmirësimin. Kur nxënësit kanë vështirësi në klasën e nëntë, drejtuesit shqyrtojnë mbështetjen që ofrohet në atë klasë, por edhe në shkollën e mesme të ulët. Kur problemet shfaqen në shkollën e mesme të ulët, ata shikojnë edhe përgatitjen e nxënësve në fund të shkollës fillore.
Megjithatë, kjo vijueshmëri shpesh ndalet te edukimi parashkollor. David Jacobson e quan këtë “kërcimi i fundit vertikal”. Programet parashkollore mund të mos jenë pjesë e drejtorisë së njëjtë arsimore, prandaj drejtuesit e shkollave mund të kenë pak njohuri për kurrikulat, praktikat dhe stafin e tyre.
Pikërisht këtu hyjnë në funksion qendrat dhe zonat e bashkëpunimit, të cilat krijojnë struktura, mekanizma dhe marrëdhënie që e bëjnë më të lehtë lidhjen ndërmjet shkollave dhe programeve të edukimit të hershëm.
Çfarë janë qendrat dhe zonat e bashkëpunimit?
Një zonë e edukimit në fëmijërinë e hershme bashkon disa shkolla fillore, institucionet parashkollore prej nga vijnë nxënësit dhe ofruesit e shërbimeve komunitare, si agjencitë shëndetësore dhe sociale, brenda një territori të përcaktuar.
Një qendër organizon bashkëpunim të ngjashëm rreth një shkolle fillore dhe partnerëve të saj parashkollorë e komunitarë. Kjo qasje e zgjeron modelin e shkollës komunitare, duke përfshirë edhe fëmijët e vegjël dhe familjet që jetojnë pranë saj.
Më pas, duhet të shqyrtohen burimet dhe nevojat ekzistuese:
- Çfarë po bëjmë aktualisht?
- Sa mirë po funksionon?
- Sa bashkëpunojnë institucionet?
- Çfarë shërbimesh janë në dispozicion të fëmijëve dhe familjeve?
- Si lidhen aktualisht programet parashkollore me shkollat fillore?
Në vend që planifikimi të zgjasë pafundësisht, Jacobson sugjeron që institucionet të fillojnë me disa praktika konkrete që nxisin bashkëpunimin dhe më pas t’i zgjerojnë ato. Bashkëpunimi krijon mundësi për më shumë bashkëpunim.
Përveç mbështetjes së drejtpërdrejtë për fëmijët dhe familjet, duhet t’i kushtohet vëmendje edhe punës që zhvillohet ndërmjet institucioneve. Edukatorët dhe mësimdhënësit mund të shqyrtojnë së bashku standardet, kurrikulën dhe sfidat e mësimdhënies, si dhe të ndajnë praktikat e suksesshme.
Sipas Jacobson, e njëjta diferencë prej një viti që ndan klasën e parë nga e dyta ndan edhe parashkollorin nga klasa e parë. Prandaj, edhe këta mësimdhënës duhet të bashkëpunojnë. Një hap tjetër është përfshirja e bibliotekave dhe organizatave të tjera të komunitetit, për të krijuar një rrjet më të fortë mbështetjeje për fëmijët dhe familjet.
Artikull nga: Ira Apfel
përkthim: Prinderimi.com
