Çështja e detyrave të shtëpisë nuk është bardhë e zi. Për të kuptuar më mirë ndikimin e tyre, studiuesit kanë analizuar një gamë të gjerë kërkimesh mbi këtë temë.
Vlera e detyrave të shtëpisë është një nga debatet më të nxehta në arsim dhe, njëkohësisht, një nga çështjet më të keqkuptuara. Për disa, detyrat e shtëpisë përforcojnë të nxënit dhe ndihmojnë në zhvillimin e shprehive të studimit. Për të tjerë, ato janë punë e panevojshme që rrit stresin dhe ul angazhimin e nxënësve.
Megjithatë, dekada kërkimesh sugjerojnë se e vërteta qëndron diku përtej këtyre dy qëndrimeve. Vlera e detyrave të shtëpisë rritet me rritjen e nivelit shkollor të nxënësve dhe kjo është veçanërisht e dukshme në shkollën e mesme, kur nxënësit kanë zhvilluar aftësi më të mira për menaxhimin e kohës. Për fëmijët më të vegjël, përfitimet, kur janë të dukshme, janë më të nuancuara. Megjithatë, në çdo nivel, nga arsimi fillor deri në shkollën e mesme, detyrat e hartuara dobët ose politikat tepër të ngurta për detyrat e shtëpisë mund të krijojnë më shumë probleme sesa zgjidhje.
Studiuesit shpjegojnë se detyrat e shtëpisë janë “një praktikë plot kontradikta, ku efektet pozitive dhe negative bashkëekzistojnë”. Detyrat me një qëllim të qartë dhe të hartuara mirë mund të zgjerojnë mësimin e zhvilluar në klasë, duke i ndihmuar nxënësit njëkohësisht të menaxhojnë të nxënit e tyre. Sipas kërkimeve, leximi i përditshëm në shtëpi mund të sjellë përfitime të rëndësishme dhe afatgjata për zhvillimin e shkrim-leximit.
Balanca dhe gjykimi profesional i mësuesit janë thelbësore. Një numër gjithnjë e më i madh kërkimesh tregon se detyrat e tepërta të shtëpisë mund të zënë kohën e aktiviteteve që mbështesin zhvillimin e shëndetshëm, si gjumi, koha me familjen, hobet dhe shoqëria me miqtë. Ato mund të rrisin ndjeshëm edhe nivelet e stresit jo të shëndetshëm, duke ndikuar negativisht në angazhimin dhe mirëqenien psikologjike të nxënësve. Për më tepër, jo të gjithë nxënësit kanë qasje të barabartë në mjetet e nevojshme për t’i përfunduar detyrat, veçanërisht tani që një pjesë gjithnjë e më e madhe e punës shkollore zhvillohet online.
Më poshtë janë gjashtë grafikë që ndihmojnë të kuptojmë se në çfarë mënyrash detyrat e shtëpisë mund të ndihmojnë ose pengojnë të nxënit, duke e parë këtë çështje përmes lenteve të kërkimit shkencor.
Një nxitje e rëndësishme për nxënësit më të mëdhenj, një bazë për më të vegjlit
Për nxënësit fillestarë, më pak mund të jetë më shumë — dhe detyrat e hartuara mirë janë thelbësore.
Kur njerëzit argumentojnë se fëmijët nuk duhet të kenë kurrë detyra shtëpie, shpesh mbështeten në një interpretim të thjeshtë të kërkimeve: detyrat janë të këqija në klasat e para dhe bëhen më të dobishme ndërsa fëmijët rriten, por në përgjithësi kanë një ndikim të papërfillshëm në të gjitha nivelet shkollore.
Kërkimet tregojnë një tablo më komplekse.
Në një meta-analizë të vitit 2017, studiuesit zbuluan se ndikimi akademik i detyrave të shtëpisë për nxënësit e klasave 1–4 është vërtet i kufizuar, me një madhësi të vogël efekti prej 0.21. Megjithatë, ky ndikim rritet gradualisht në klasat e larta të arsimit fillor dhe më tej në shkollën e mesme, duke u rritur përkatësisht me 95 për qind për klasat 5–8 dhe me 129 për qind për klasat 9–12.
Ndërsa nxënësit rriten dhe zhvillojnë aftësinë për të “përgatitur detyra më të përpunuara dhe cilësore”, ndërsa përmirësohen aftësitë e tyre si zgjidhja e problemeve, të menduarit kritik, të nxënit bashkëpunues, vëmendja dhe përqendrimi, vlera akademike e detyrave të shtëpisë fillon të bëhet më e dukshme, thonë studiuesit.
Kjo nuk do të thotë se çdo detyrë shtëpie ka vlerë të lartë në klasat e mëvonshme ose se çdo detyrë është e panevojshme në klasat e hershme. Megjithatë, kërkon një vlerësim të kujdesshëm të detyrave që u jepen nxënësve.
Për shembull, një studim i vitit 2023 zbuloi se te fëmijët parashkollorë kishte “lidhje pozitive mes kohës së kaluar duke luajtur në shtëpi dhe vetërregullimit, si dhe, në mënyrë të tërthortë, me aftësitë e hershme të leximit dhe matematikës një vit më vonë”.
Ndërkohë, një studim i vitit 2025 me nxënës të klasës së katërt arriti në përfundimin se nivelet e kortizolit — një tregues biokimik i stresit — u rritën më shumë se trefish kur koha e pushimit u ndërpre para kohe. Për fëmijët më të vegjël dhe ata që sapo kanë filluar shkollën, loja mund të kontribuojë më shumë në zhvillimin e aftësive akademike dhe rregullimin emocional sesa fletët e punës që duhet të plotësohen çdo mbrëmje.
Ndërsa nxënësit arrijnë klasat e larta të arsimit fillor dhe shkollën e mesme të ulët, ndikimi akademik i detyrave të shtëpisë bëhet gjithnjë e më i qartë. Nxënësit më të mëdhenj pritet të përdorin burime të ndryshme, si interneti, biblioteka dhe librat referues, për ta zgjeruar të nxënit përtej klasës. Kjo i ndihmon ata të përgatiten për studimet universitare dhe jetën profesionale.
Megjithëse duhet të merren parasysh edhe nevojat dhe aktivitetet e tjera, si sporti, hobet dhe koha me familjen, detyrat në shtëpi në këtë moshë u mundësojnë mësuesve të plotësojnë kufizimet e kohës në klasë. Për shembull, një mësim mbi një vepër letrare ose mbi strukturën e ADN-së mund të kërkojë që nxënësit të lexojnë materialin në shtëpi dhe të vijnë në klasë të përgatitur për një diskutim më të thelluar.
Për nxënësit e vegjël, mos e nënvlerësoni kontekstin
Kur bëhet fjalë për detyrat e shtëpisë, ushtrimet në lexim dhe shkrim sjellin rezultate më të mira sesa ushtrimet mekanike në matematikë. Argumenti kundër detyrave të shtëpisë për nxënësit më të vegjël ka, në përgjithësi, bazë të arsyeshme. Megjithatë, një studim i vitit 2022 tregon një nuancë interesante.
Studiuesit krahasuan detyrat e matematikës dhe të shkrimit të 440 nxënësve të klasës së dytë dhe zbuluan se nxënësit që ushtronin aftësitë e tyre të shkrim-leximit në shtëpi patën përmirësime të mëdha në gramatikë dhe drejtshkrim. Këto përmirësime vazhduan të ishin të dukshme edhe katër muaj më vonë. Në të kundërt, detyrat shtesë të matematikës patën pak ndikim në rezultatet e nxënësve përtej asaj që ata kishin arritur tashmë në klasë.
Pse ishin më pak efektive detyrat e matematikës?
Studiuesit shpjegojnë se shpesh ato përbëheshin nga ushtrime mekanike që përsëritnin të njëjtat probleme të trajtuara në klasë. Detyrat e shkrimit, nga ana tjetër, “kërkonin që nxënësit të ushtronin të njëjtin lloj problemi në një kontekst tjetër”.
Për shembull, nxënësit mund të kuptojnë gjatë orës mësimore se fjalët angleze they’re, their dhe there kanë kuptime të ndryshme, por për t’i përdorur ato rrjedhshëm në një shumëllojshmëri fjalish nevojitet praktikë e vazhdueshme edhe jashtë klasës.
Veçanërisht në zhvillimin e hershëm të shkrim-leximit, studiuesit theksojnë se “disa aftësi, si aftësitë e shkrimit, kërkojnë kohë dhe praktikë të gjerë për t’u zotëruar dhe mundësitë për praktikë që ofron një sasi e moderuar detyrash shtëpie mund të jenë të dobishme për nxënësit e arsimit fillor”.
Ndikimi i detyrave të shtëpisë me cilësi të lartë
Detyrat që zgjerojnë të menduarit e zhvilluar në klasë përmirësojnë të nxënit, rrisin angazhimin dhe ndihmojnë në zhvillimin e shprehive të studimit. Nuk bëhet fjalë vetëm për sasinë. Politikat që i bëjnë detyrat e shtëpisë të detyrueshme ose që i caktojnë ato në mënyrë rutinore, shpesh krijojnë shumë punë të panevojshme dhe mund t’u humbin nxënësve kohë të çmuar.
Deri në shkollën e mesme të ulët, detyrat me cilësi të ulët fillojnë të ndikojnë negativisht në motivimin e nxënësve. Por kur detyrat janë menduar me kujdes, janë të hartuara mirë dhe ndoshta jepen më rrallë, ato mund të sjellin rezultate të rëndësishme.
Në një studim të vitit 2024 me afro 1,000 nxënës të klasave të pesta dhe të gjashta, studiuesit zbuluan se detyrat me cilësi të lartë, të cilat u kërkonin nxënësve të zgjeronin të menduarit e tyre në vend që thjesht të përsëritnin atë që ishte trajtuar në klasë, çuan në angazhim më të mirë emocional dhe në sjellje më të mira krahasuar me detyrat mekanike.
Në këtë studim, mësuesit u jepnin nxënësve detyra më të përpunuara dhe më kuptimplotë, si përgatitja e një mini-mësimi për një temë që do ta prezantonin në klasë ose hulumtimi dhe debatimi i një çështjeje publike. Mësuesit gjithashtu theksonin dobishmërinë, interesin, rëndësinë dhe zbatueshmërinë e detyrave.
Krahasuar me nxënësit në klasa ku punohej sipas praktikës së zakonshme dhe angazhimi i të cilëve ra gjatë vitit shkollor, nxënësit që merrnin rregullisht detyra me cilësi të lartë “shfaqën emocione pozitive, ishin më të lumtur në shkollë dhe më të interesuar për mësimin, kushtonin më shumë vëmendje në klasë dhe tregonin më shumë respekt për rregullat e shkollës”, zbuluan studiuesit.
Detyrat e hartuara me kujdes mund të sjellin edhe përfitime akademike, pa i ngarkuar mësuesit me shumë punë shtesë për korrigjim. Në një studim të vitit 2024, studiuesit u kërkuan studentëve universitarë të vlerësonin vetë detyrat e tyre, duke krahasuar strukturën dhe dallimet konceptuale të përgjigjeve të tyre me një shembull-model.
Studentët morën rezultate mesatarisht gjysmë note më të larta në provime dhe zhvilluan aftësi më të forta metakognitive, duke kuptuar “vlerën e bërjes dhe korrigjimit të gabimeve”, ndërsa monitoronin, rishikonin dhe përmirësonin punën e tyre. Mbajtja e nxënësve përgjegjës për detyrat nuk kërkon domosdoshmërisht nota apo shumë punë shtesë nga mësuesit.
“Prezantimet dhe diskutimet e nxënësve janë një mënyrë për të kontrolluar nëse një detyrë është kuptuar dhe për t’u treguar nxënësve se pritet që ata të përpiqen t’i zgjidhin problemet”, shpjegon mësuesja e matematikës Crystal Frommert.
Nxënësit me rezultate të larta në shkollën e mesme investojnë kohë në detyrat e shtëpisë
Të dhënat ndërkombëtare tregojnë një lidhje të fortë mes kohës së kushtuar detyrave të shtëpisë dhe suksesit akademik, veçanërisht te nxënësit më të mëdhenj. Kur 15-vjeçarët në mbarë botën iu nënshtruan një testi të rëndësishëm në matematikë, një faktor i dallonte vazhdimisht nxënësit me rezultate të larta nga ata me rezultate të ulëta: sasia e kohës që ata i kushtonin detyrave të shtëpisë çdo ditë.
Një analizë e vitit 2014 e rezultateve globale të PISA-s (Programi për Vlerësimin Ndërkombëtar të Nxënësve) zbuloi se nxënësit e shkollës së mesme që kalonin të paktën një orë në ditë duke bërë detyra matematike kishin rezultate dukshëm më të larta se bashkëmoshatarët që nuk bënin fare detyra.
Dallimi ishte i dukshëm: rezultati u rrit nga 481 në 514 me vetëm një orë praktikë të përditshme dhe më pas u rrit përsëri, në 542, për nxënësit që kushtonin nga një deri në dy orë në ditë.
Megjithatë, në pikën e tre orëve, rezultatet u rritën vetëm me gjashtë pikë dhe më pas filluan të bien. Kjo sugjeron se grumbullimi i një sasie të tepërt detyrash mund të çojë përfundimisht në rezultate më të dobëta. Dallimi më i madh ishte mes nxënësve që nuk bënin fare detyra dhe atyre që i kushtonin të paktën një orë në ditë, duke nënvizuar vlerën e një përpjekjeje të qëndrueshme dhe të moderuar.
Nxënësit e shkollës së mesme rrallë e duan detyrat e shtëpisë, por përfshirja e tyre në hartimin e këtyre detyrave mund t’i ndihmojë ta kuptojnë më mirë vlerën e tyre. Mësuesi dhe konsulenti Mike Anderson sugjeron se nxënësit shpesh mund të japin ide të mira për mënyrën se si mund të përforcojnë të nxënit në shtëpi.
Një pyetje e thjeshtë, si “Cilat janë disa mënyra se si mund ta ushtroni këtë aftësi në shtëpi?”, mund t’i nxisë nxënësit të mendojnë vetë për mënyra efektive të praktikës.
Të jemi të vetëdijshëm për koston reale të stresit
Për adoleshentët, detyrat e shtëpisë dhe ngarkesa e përgjithshme shkollore renditen lart ndër burimet e stresit — përpara shqetësimeve për detyrat e vonuara apo planifikimin e së ardhmes. Detyrat e shtëpisë kanë edhe kostot e tyre. Edhe pse ato mund të jenë shumë të rëndësishme akademikisht për adoleshentët, presioni që vjen nga një sasi e tepërt detyrash ose nga detyra që duken pa qëllim mund të mbizotërojë mbi shumë shqetësime të tjera.
Në një sondazh të Challenge Success të vitit 2025, me më shumë se 28,000 nxënës, detyrat e shtëpisë dhe ngarkesa e përgjithshme e punës shkollore u renditën ndër burimet kryesore të stresit për nxënësit e shkollës së mesme të ulët dhe të mesme të lartë.
Ato renditeshin më lart se më shumë se një duzinë burimesh të tjera stresi, përfshirë problemet me menaxhimin e kohës, gjumin dhe madje shqetësimet për të ardhmen. Ndërkohë, më shumë se gjysma e nxënësve të anketuar — 56 për qind — thanë se të paktën disa nga lëndët e tyre u caktonin rregullisht detyra që ata i konsideronin punë të pakuptimtë dhe të panevojshme.
Këto gjetje përputhen me një raport të vitit 2021, i cili tregoi se “nxënësit shpesh e perceptojnë ngarkesën e detyrave të shtëpisë si të tepërt, ndërkohë që jo domosdoshmërisht e konsiderojnë atë të dobishme”. Gjithashtu, një studim i vitit 2025 zbuloi se disa “adoleshentë shpesh sakrifikojnë gjumin për të përmbushur kërkesat e detyrave të shtëpisë”, gjë që lidhej me ankthin dhe depresionin.
Shkollat nuk kanë nevojë të heqin dorë nga detyrat e shtëpisë. Megjithatë, studiuesit sugjerojnë se mund të marrin në konsideratë vendosjen e kufijve më të arsyeshëm për sasinë e detyrave, në mënyrë që të mbrojnë gjumin dhe shëndetin psikologjik të adoleshentëve.
“Përfitimet e vogla akademike nga caktimi i detyrave të detyrueshme çdo natë thjesht nuk i tejkalojnë mangësitë e konsiderueshme”, shpjegon mësuesja e klasës së dytë Jacqueline Worthley Fiorentino. Ndër këto mangësi është edhe mundësia që fëmijët të fillojnë ta humbin dashurinë për shkollën që në fillim të rrugëtimit të tyre arsimor.
Është në rregull të anashkalohen disa detyra nëse fëmijët janë të mbingarkuar duke u përpjekur t’i fusin ato mes stërvitjes sportive, darkës me familjen dhe leximit të përditshëm.
Të ardhurat e familjes mund ta rrisin pabarazinë në detyrat e shtëpisë
Rreth një e katërta e nxënësve nga familjet që fitojnë më pak se 30,000 dollarë në vit kanë vështirësi në përfundimin e detyrave për shkak të qasjes së kufizuar në kompjuter ose internet. Shumë nxënës nuk kanë mjetet e nevojshme për t’i përfunduar detyrat e shtëpisë. Kjo është një çështje që shpesh neglizhohet ose trajtohet vetëm duke eliminuar detyrat.
Asnjëra qasje nuk u shërben domosdoshmërisht fëmijëve. Injorimi i problemit mund t’i lërë nxënësit të përballen me vështirësi, ndërsa politikat pa detyra mund të eliminojnë mundësi të vlefshme për praktikë dhe zhvillim.
Sipas një sondazhi të Pew Research Center të vitit 2022, më shumë se një e treta e nxënësve nga familjet me të ardhura të ulëta varen nga telefoni celular për të bërë detyrat e shtëpisë — rreth dyfishi i përqindjes së nxënësve nga familjet me të ardhura më të larta.
Ndërkohë, vetëm 8 për qind e adoleshentëve nga familjet me të ardhura të larta nuk kanë qasje në kompjuter ose internet, krahasuar me 24 për qind të adoleshentëve nga familjet që përballen me vështirësi financiare. Një tjetër problem i rëndësishëm i detyrave të shtëpisë, i ndërlidhur me të ardhurat dhe qasjen në burime, është koha e nevojshme për t’i përfunduar ato.
Sipas një studimi të gjerë të vitit 2017 mbi detyrat e shtëpisë në shkollën e mesme të ulët, mësuesit shpesh e vlerësojnë gabimisht kohën që nxënësve u duhet për t’i përfunduar detyrat. Pas analizimit të detyrave të më shumë se 26,000 nxënësve, studiuesit zbuluan se përfundimi i një detyre teorikisht “njëorëshe” në të vërtetë zgjaste nga 30 deri në 85 minuta.
Nxënësit me më pak avantazhe akademike dhe ata që përballeshin me më shumë kufizime në mjedisin e tyre familjar kishin vështirësitë më të mëdha, përfunduan studiuesit.
Për t’i trajtuar këto probleme, Victoria Thompson, konsulente e teknologjisë dhe ish-mësuese, rekomandon që viti shkollor të fillojë me një anketë të hartuar mirë, në mënyrë që mësuesit të kenë që në fillim informacionin e nevojshëm për të trajtuar çështjet e barazisë në klasat e tyre dhe për të përshtatur politikat e detyrave të shtëpisë sipas nevojës.
Për shembull, ofrimi i një detyre që mund të kryhet me laps dhe letër ose krijimi i një grupi pune mund të ndihmojë në identifikimin e zgjidhjeve të mundshme.
Për të kuptuar se sa kohë u duhet nxënësve për t’i përfunduar detyrat dhe nëse ata kanë aftësitë e nevojshme për t’i kryer ato në mënyrë të pavarur, edukatorja Megan Pacheco, drejtoreshë ekzekutive e Challenge Success, sugjeron një “auditim të detyrave të shtëpisë”.
Kur koha e lejon, mësuesit mund të lënë 10–20 minuta në fund të orës që nxënësit të fillojnë detyrat e tyre. Në këtë mënyrë, mësuesit mund të shohin “sa kohë zgjasin realisht detyrat” dhe të identifikojnë “barriera të fshehura, si boshllëqet në aftësi, udhëzimet e paqarta ose mungesa e njohurive paraprake”.
Përfundimi
Detyrat e shtëpisë nuk janë as domosdoshmërisht të mira, as domosdoshmërisht të këqija. Vlera e tyre varet nga mosha e nxënësit, qëllimi i detyrës, cilësia e saj, sasia, koha që kërkon dhe kushtet në të cilat nxënësi duhet ta përfundojë atë.
Për fëmijët më të vegjël, loja, leximi dhe aktivitetet që zhvillojnë aftësitë në mënyrë të natyrshme mund të jenë më të dobishme sesa detyrat e shumta dhe mekanike. Për nxënësit më të rritur, detyrat e hartuara mirë mund të përforcojnë të nxënit, të zhvillojnë aftësitë e menaxhimit të kohës dhe t’i përgatisin ata për kërkesat akademike dhe profesionale.
Por kur detyrat bëhen të tepërta, të pakuptimta ose të paarritshme për shkak të mungesës së burimeve, ato mund të ndikojnë negativisht në motivimin, gjumin, kohën me familjen dhe mirëqenien e nxënësve. Prandaj, pyetja nuk është thjesht “A duhet të kenë fëmijët detyra shtëpie?” Pyetja më e dobishme është: “Çfarë lloj detyrash, për cilën moshë, me çfarë qëllimi dhe në çfarë sasie?”
Artikull nga: Youki Terada
Përkthim: Prinderimi.com
