Sapo mbaron shkolla, euforia e pushimeve verore pushton çdo fëmijë. Por pas disa ditësh, shpesh dëgjohet refreni i njohur: “U mërzita, s’kam çfarë të bëj!”. Kalimi nga një orar tejet i strukturuar shkollor në lirinë e plotë të verës mund të jetë sfidues. Kjo është mundësia perfekte për t’i mësuar fëmijëve një nga aftësitë më të rëndësishme jetësore: menaxhimin e kohës. Kjo nuk do të thotë t’ua mbushim verën me orare rigoroze, por t’u japim mjetet për të qenë “arkitektë” të kohës së tyre.
Pse planifikimi i kohës është një aftësi thelbësore?
Aftësia për të planifikuar dhe menaxhuar kohën është e lidhur ngushtë me funksionet ekzekutive të trurit. Ajo ndihmon fëmijët të zhvillojnë vetëdisiplinën, të vendosin përparësi, të arrijnë qëllime dhe të zvogëlojnë stresin dhe ankthin që vjen nga kaosi dhe mungesa e strukturës.
Hapa praktikë për t’i mësuar fëmijët të planifikojnë:
1. Krijoni një “Kavanoz të Ideve Verore” së bashku
Ky është hapi i parë dhe më argëtues. Uluni së bashku dhe shkruani në letra të vogla të gjitha aktivitetet që dëshironi të bëni gjatë verës. Përfshini gjithçka: nga “të hamë akullore” dhe “të shkojmë në pishinë”, te “të lexojmë një libër të ri” dhe “të ndihmojmë gjyshen në kopsht”. Futini të gjitha letrat në një kavanoz. Kur fëmija thotë “jam mërzitur”, ai mund të tërheqë një ide nga kavanozi.
2. Përdorni planifikues vizualë
Fëmijët, sidomos ata më të vegjlit, përfitojnë shumë nga mjetet vizuale. Përdorni një tabelë të bardhë ose një kalendar të madh javor të vendosur në një vend të dukshëm, si frigoriferi.
- Planifikimi javor: Çdo të diel, bëni një mbledhje të shkurtër familjare për të planifikuar javën. Vendosni aktivitetet kryesore (p.sh., vizita te kushërinjtë, dita në plazh) dhe lërini fëmijët të shtojnë disa aktivitete nga “Kavanozi i Ideve”.
- Përdorni ngjyra dhe simbole: Përdorni ngjyra të ndryshme për lloje të ndryshme aktivitetesh (p.sh., e gjelbër për aktivitetet jashtë, e kaltër për kohën para ekranit, e verdhë për detyrat e shtëpisë).
3. Vendosni “Blloqe Kohore” fleksibile
Në vend të një orari të rreptë minutë pas minute, krijoni blloqe të përgjithshme kohore. Kjo i jep strukturë ditës pa ia hequr spontanitetin verës.
- Blloku i Mëngjesit (p.sh., 9:00-12:00): Koha për aktivitete më të strukturuara (lexim, detyra vere, një projekt kreativ, ndihmë në shtëpi).
- Blloku i Pasdites (p.sh., 14:00-18:00): Koha për lojë të lirë, aktivitete jashtë, shoqëri me miqtë.
- Blloku i Mbrëmjes: Koha e qetë, lexim, lojëra tavoline me familjen.
4. Balanci mes “detyrimeve” dhe “dëshirave”
Mësojini konceptin “fillimisht puna, pastaj loja”. Për shembull, koha para ekranit ose loja me video-lojëra mund të “fitohet” pasi të kenë përfunduar një bllok leximi prej 30 minutash ose pasi të kenë rregulluar dhomën e tyre. Kjo i mëson vlerën e punës dhe vetëkontrollin.
5. Mësojini të vendosin qëllime të vogla
Ndihmojini të vendosin një ose dy qëllime të vogla për javën ose për gjithë verën. Për shembull: “Dua të mbaroj së lexuari këtë libër deri të premten” ose “Dua të mësoj të notoj në stilin e shpinës këtë verë”. Arritja e këtyre qëllimeve u jep një ndjenjë të jashtëzakonshme arritjeje dhe kompetence.
Përfundim:
Të mësosh një fëmijë të planifikojë kohën e tij nuk është një ushtrim kontrolli. Përkundrazi, është një akt fuqizimi. Po u japim atyre timonin për të drejtuar kohën e tyre, duke i ndihmuar të kenë një verë më të pasur, më argëtuese dhe më pak të mërzitshme, ndërkohë që ndërtojnë një aftësi që do t’u shërbejë gjatë gjithë jetës.
