1. Koha e kaluar para ekraneve dhe vonesat në të folur
Një studim i publikuar në vitin 2024 zbuloi se fëmijët që kalojnë më shumë se një orë në ditë para pajisjeve mobile kanë një rrezik më të lartë për vonesa në zhvillimin e të folurit. Konkretisht, fëmijët që përdorin pajisje mobile për një deri në dy orë në ditë kanë një rrezik të shtuar për vështirësi në kuptimin dhe shprehjen gjuhësore.
2. Mungesa e ndërveprimit verbal
Një studim australian zbuloi se për çdo minutë që një fëmijë kalon para ekranit, ai dëgjon më pak fjalë nga të rriturit dhe angazhohet më pak në biseda të ndërsjella. Kjo mungesë ndërveprimi verbal mund të ndikojë negativisht në zhvillimin e të folurit.
3. Ndikimi i ekspozimit të hershëm
Fëmijët që fillojnë të përdorin ekrane para moshës 12 muajsh kanë një rrezik më të lartë për vonesa në të folur. Ekspozimi i hershëm ndaj ekraneve mund të ndikojë në mënyrë negative në zhvillimin gjuhësor. CHOC – Children’s health hub
🧠 Rekomandimet e Shoqatës Amerikane të Pediatrisë (AAP)
AAP rekomandon:HealthyChildren.org
-
Për fëmijët nën 18 muajsh: Të shmanget përdorimi i ekraneve, përveç video-bisedave me familjarët.
-
Për fëmijët 18-24 muajsh: Nëse përdoren ekrane, të jetë me përmbajtje edukative dhe gjithmonë në praninë e një të rrituri që shpjegon çfarë po ndodh.
-
Për fëmijët 2-5 vjeç: Të kufizohet koha para ekraneve në një orë në ditë, me përmbajtje cilësore dhe të shoqëruar nga një i rritur.
👨👩👧 Si të menaxhoni kohën para ekraneve?
-
Zgjidhni përmbajtje cilësore: Përdorni aplikacione dhe programe edukative të përshtatshme për moshën e fëmijës.
-
Shmangni përdorimin pasiv: Mos lejoni që fëmijët të shikojnë ekrane pa ndërveprim ose shpjegim nga një i rritur.
-
Vendosni kufij të qartë: Krijoni rregulla për kohën dhe vendin e përdorimit të ekraneve, si p.sh., pa ekrane gjatë vakteve ose para gjumit.
-
Inkurajoni aktivitetet alternative: Nxisni lojërat fizike, leximin e librave dhe bisedat me fëmijën për të stimuluar zhvillimin gjuhësor.
🔍 Përfundim
Ndërsa teknologjia ofron mundësi të shumta për mësim dhe argëtim, është e rëndësishme të përdoret me kujdes, veçanërisht në vitet e para të jetës së një fëmije. Ndërveprimi i drejtpërdrejtë me të rriturit dhe mjedisi i pasur me gjuhë janë thelbësore për zhvillimin e të folurit. Prindërit dhe kujdestarët duhet të jenë të vetëdijshëm për ndikimin e kohës para ekraneve dhe të marrin masa për të siguruar një zhvillim të shëndetshëm gjuhësor për fëmijët e tyre.
