Më 7 tetor shënohet Dita Ndërkombëtare e Komunikimit Paqësor, një mundësi për të reflektuar mbi mënyrën se si komunikojmë, dëgjojmë dhe i trajtojmë të tjerët, veçanërisht në momentet kur nuk pajtohemi. Për familjet, kjo temë ka një rëndësi të veçantë. Komunikimi i përditshëm mes prindërve dhe fëmijëve nuk shërben vetëm për të përcjellë informacion; ai ndikon në mënyrën se si fëmijët mësojnë të shprehin emocionet, të dëgjojnë, të vendosin kufij dhe të zgjidhin konfliktet.
Komunikimi paqësor nuk do të thotë që në një familje nuk ka mosmarrëveshje. Konfliktet janë pjesë e natyrshme e marrëdhënieve. Ajo që ka rëndësi është mënyra se si familjarët i përballojnë ato. Për fëmijën, çdo bisedë me prindin është gjithashtu një mundësi për të mësuar si të shprehë emocionet, të dëgjojë të tjerët dhe të kërkojë zgjidhje.
Të dëgjojmë para se të përgjigjemi
Një nga themelet e komunikimit paqësor është dëgjimi. Kur fëmija është i mërzitur, prindi mund të ketë dëshirën për ta korrigjuar menjëherë, për t’i dhënë këshilla ose për t’i shpjeguar pse nuk ka të drejtë. Por fillimisht mund të jetë më e dobishme të kuptohet se çfarë po përjeton.
Pyetjet e thjeshta si “Çfarë ndodhi?”, “Si u ndjeve?” ose “Çfarë të shqetësoi?” mund t’i japin fëmijës hapësirë për të shprehur veten. Të dëgjosh nuk do të thotë të pajtohesh me çdo sjellje; do të thotë t’i tregosh fëmijës se përjetimi i tij meriton të kuptohet. UNICEF thekson rëndësinë e komunikimit të hapur dhe dëgjimit në marrëdhënien prind-fëmijë.
Të flasim për emocionin, jo vetëm për sjelljen
Një fëmijë që bërtet, qan ose refuzon të bashkëpunojë mund të jetë duke përjetuar zemërim, zhgënjim, frikë ose lodhje. Duke i ndihmuar fëmijët t’i emërtojnë këto emocione, prindërit u japin një mënyrë më të shëndetshme për t’i shprehur ato.
Në vend të etiketave si “je i keq” ose “je problematik”, komunikimi mund të fokusohet te sjellja dhe kufiri: “E kuptoj që je i zemëruar, por nuk mund të godasësh.” Kështu, kufiri mbetet i qartë, ndërsa fëmija nuk reduktohet në sjelljen e tij të momentit.
Fëmijët mësojnë edhe nga konfliktet tona
Prindërit nuk kanë nevojë të jenë gjithmonë dakord. Në fakt, mënyra se si të rriturit e zgjidhin një mosmarrëveshje mund t’u mësojë fëmijëve shumë për kompromisin, respektin dhe riparimin e marrëdhënieve. Fëmijët janë të ndjeshëm ndaj klimës emocionale në familje dhe mund të mësojnë nga mënyra se si të rriturit përballojnë konfliktet.
Me fëmijët e vegjël: Qetësi, thjeshtësi dhe afërsi
Fëmijët e vegjël ende po mësojnë të kuptojnë dhe të shprehin emocionet e tyre. Prandaj, komunikimi paqësor me ta kërkon fjali të shkurtra, ton të qetë dhe shumë përsëritje. Në vend që të kërkojmë menjëherë një shpjegim të arsyeshëm për një sjellje, mund të fillojmë duke emërtuar emocionin: “Dukesh i zemëruar” ose “E di që kjo të zhgënjeu”. Më pas, kufiri mund të shprehet qartë dhe pa kërcënime: “Mund të jesh i zemëruar, por nuk mund të godasësh.”
Në këtë moshë ndihmon edhe komunikimi përmes lojës, tregimeve dhe shembujve konkretë. Fëmija nuk ka gjithmonë aftësinë të kontrollojë emocionin në moment, ndaj prindi duhet të jetë bashkë me të në procesin e qetësimit, jo vetëm t’i kërkojë të qetësohet.
Me paraadoleshentët: Dëgjoni pa nxituar të gjykoni
Në moshën e paraadoleshencës, fëmijët fillojnë të kërkojnë më shumë pavarësi dhe mund të bëhen më të ndjeshëm ndaj mënyrës se si u flitet. Një komunikim paqësor nuk do të thotë që prindi duhet të heqë dorë nga kufijtë, por që kufijtë të shoqërohen me respekt.
Në vend që çdo gabim të kthehet menjëherë në leksion, prindi mund të pyesë: “Si mendon se mund ta zgjidhësh këtë?” ose “Çfarë mendove kur ndodhi kjo?”. Kjo e fton fëmijën të reflektojë dhe të marrë pjesë në zgjidhjen e problemit. Edhe kur prindi nuk pajtohet, dëgjimi i këndvështrimit të fëmijës i tregon atij se mund të shprehë mendimin pa pasur frikë se do të poshtërohet apo refuzohet.
Me adoleshentët: Respektoni zërin e tyre, pa humbur rolin prindëror
Me adoleshentët, komunikimi bëhet më kompleks. Ata kanë nevojë për më shumë autonomi, por ende kanë nevojë për udhëzim, kufij dhe mbështetje. Prindi mund të shmangë pyetjet hetuese, ironinë dhe krahasimet dhe të krijojë hapësirë për biseda ku adoleshenti mund të shprehë mendimet edhe kur ato nuk përputhen me të prindit.
Kjo nuk nënkupton që çdo zgjedhje duhet pranuar. Prindi mund të thotë qartë se çfarë nuk është e pranueshme, ndërsa njëkohësisht të dëgjojë arsyetimin e adoleshentit dhe të negociojë aty ku është e mundur. Respekti duhet të jetë i dyanshëm: prindi vendos kufij, ndërsa adoleshenti mëson të shprehë veten brenda tyre.
Në të gjitha moshat, qëllimi mbetet i njëjtë: jo të shmangim çdo konflikt, por t’u mësojmë fëmijëve se si ta përballojnë konfliktin pa humbur respektin për veten dhe për tjetrin.
Prandaj, komunikimi paqësor nuk fillon me një teknikë perfekte. Fillon me një pyetje të thjeshtë: A po i mësojmë fëmijës, përmes mënyrës sonë të komunikimit, atë që duam ta shohim tek ai? Sepse fëmijët nuk mësojnë vetëm nga ajo që u themi. Ata mësojnë nga mënyra se si flasim, dëgjojmë, kundërshtojmë, kërkojmë falje dhe pajtohemi.
Prinderimi.com
