Në botën e shkencës, disa pyetje mbeten pa përgjigje për dekada, madje edhe për më shumë se një shekull.
Kohët e fundit, një ekip matematikanësh arriti të zgjidhë një pjesë të rëndësishme të të ashtuquajturës ”Heuristika Cohen-Lenstra”, një problem që ka sfiduar studiuesit për shumë vite dhe që lidhet me strukturat e numrave dhe format kuadratike.
Cohen–Lenstra u propozua në vitin 1984 nga matematikanët Henri Cohen dhe Hendrik W. Lenstra Jr., në punimin e tyre “Heuristics on Class Groups of Number Fields”. Matematikanët zbuluan se edhe numrat kanë modele të fshehura. Për më shumë se 40 vjet ata u përpoqën të kuptonin pse disa modele shfaqen më shpesh se të tjerat. Tani kanë arritur të provojnë një pjesë të rëndësishme të kësaj ideje.
Për shumicën e prindërve, emra të tillë mund të tingëllojnë të ndërlikuar. Megjithatë, mesazhi që fshihet pas këtij zbulimi është shumë i thjeshtë dhe i vlefshëm për edukimin e fëmijëve: ‘‘njohuria përparon falë durimit, bashkëpunimit dhe dëshirës për të mësuar vazhdimisht”.
Matematikania Melanie Wood nga Universiteti i Harvardit e përshkroi këtë arritje si një “përparim të vërtetë” në kuptimin e këtyre pyetjeve, duke theksuar se shumë studiues kanë punuar për vite të tëra mbi këtë problem. Kjo na kujton se suksesi nuk vjen gjithmonë shpejt. Shpesh ai është rezultat i përpjekjeve të vazhdueshme, bashkëpunimit mes ekspertëve dhe gatishmërisë për të mos hequr dorë edhe kur përgjigjja duket e paarritshme.
Ky është një mësim i rëndësishëm edhe për fëmijët. Ata jetojnë në një kohë ku shumë gjëra arrihen me një klikim dhe përgjigjet gjenden brenda pak sekondash. Për këtë arsye, kur hasin vështirësi në matematikë, shkencë, lexim apo në një aftësi të re, mund të mendojnë se nuk janë “mjaftueshëm të zgjuar”. Në të vërtetë, edhe matematikanët më të njohur në botë kalojnë vite duke kërkuar përgjigje, duke bërë gabime dhe duke provuar qasje të reja.
Psikologia Carol Dweck thekson se fëmijët zhvillohen më mirë kur besojnë se aftësitë ndërtohen përmes përpjekjes dhe praktikës, jo vetëm falë talentit. Ky quhet mentaliteti i zhvillimit (growth mindset) dhe i ndihmon fëmijët të shohin sfidat si mundësi për të mësuar, jo si prova të dështimit.
Prindërit mund ta përdorin këtë lajm si një mundësi për të folur me fëmijët rreth vlerës së këmbënguljes. Nuk është e nevojshme të shpjegohen formulat apo teoritë e ndërlikuara. Mjafton të theksohet se edhe njerëzit më të ditur vazhdojnë të mësojnë, gabojnë, provojnë përsëri dhe bashkëpunojnë me të tjerët për të gjetur zgjidhje.
Në shtëpi mund të krijoni një kulturë ku pyetjet vlerësohen po aq sa përgjigjet. Kur fëmija pyet: “Pse ndodh kjo?” ose “Si funksionon?”, mos u nxitoni ta jepni menjëherë përgjigjen. Ftojeni të mendojë, të kërkojë informacione në libra apo burime të besueshme, të diskutojë me ju dhe të provojë zgjidhje të ndryshme. Pikërisht kështu zhvillohet mendimi kritik dhe kureshtja shkencore.
Si mund ta nxisni këtë mënyrë të menduari?
- Lavdëroni përpjekjen, strategjinë dhe këmbënguljen, jo vetëm notën ose rezultatin.
- Mos e shihni gabimin si dështim, por si pjesë të procesit të të mësuarit.
- Nxitini fëmijët të bëjnë pyetje dhe të kërkojnë përgjigje së bashku me ju.
- Tregojuni histori të shkencëtarëve dhe studiuesve që kanë punuar me vite për të arritur një zbulim.
Çdo zbulim i madh shkencor fillon me një pyetje të vogël. Ndoshta fëmija juaj nuk do të zgjidhë një hamendje matematikore në të ardhmen, por nëse mëson të jetë kureshtar, këmbëngulës dhe i apasionuar pas dijes, ai do të ketë fituar aftësi që do t’i shërbejnë gjatë gjithë jetës. Sepse suksesi nuk matet vetëm me përgjigjet që dimë, por edhe me guximin për të vazhduar të kërkojmë ato që ende nuk i dimë.
Prinderimi.com
