Në epokën digjitale ku jetojmë, informacioni është një fuqi, por dhe një sfidë. Interneti, me të gjitha përfitimet e tij, është bërë gjithashtu një terren pjellor për dezinformatat, duke ndikuar në çdo aspekt të jetës sonë, nga vendimet tona për blerje, te stili i jetesës, deri tek informacionet kritike rreth shëndetit dhe politikës./prindërimi
Përhapja e shpejtë e përmbajtjeve të rreme, shpesh pa asnjë verifikim faktesh, paraqet një rrezik të veçantë për të rinjtë tanë, të cilët janë gjithnjë e më shumë të varur nga mediat sociale për të gjitha llojet e informacioneve.
Hulumtimet tregojnë se adoleshentët nuk janë të mirë në identifikimin e dezinformatave në internet. Për prindërit, ky është një shqetësim thelbësor, pasi fëmijët tanë janë më të ekspozuar ndaj manipulimit dhe informacionit të gabuar.
Pse adoleshentët besojnë dezinformatat?
Një studim nga Ofcom zbuloi se vetëm 11% e të rinjve të moshës 11 deri në 17 vjeç mund të dallonin me besueshmëri shenjat e një postimi të vërtetë. Kjo shifër alarmante thekson një problem të thellë: derisa adoleshentët kalojnë orë të tëra në internet, aftësia e tyre për të analizuar kritikën e informacionit mbetet e ulët.
Hulumtimet tregojnë se të rinjtë shpesh besojnë gabimisht se dezinformimi ka të bëjë vetëm me ngjarje globale dhe mashtrime të mëdha, duke e bërë veten të prekshëm ndaj formave më të thjeshta dhe të përditshme të dezinformimit.
Siç e tha njëri prej tyre, “Instagrami im nuk është tamam si ‘kjo po ndodh në botë’ apo diçka e tillë, është thjesht si jeta.” Ky perceptim i kufizuar i ekspozon ata ndaj rreziqeve të padukshme, pasi ata nuk e kërkojnë dezinformimin në kontekstin e tyre personal.
Dezinformimi online: një kërcënim i padukshëm me pasoja të rënda tek fëmijët
Një gjetje tjetër interesante është ndryshimi në vetëbesimin e adoleshentëve për të dalluar dezinformatat. Disa ishin tepër të sigurt, duke thënë: “Nuk jam aq budalla sa ta besoj.” Por të tjerë pranuan se mashtroheshin lehtë. Kjo është në kontrast me hulumtimet e mëparshme që tregojnë se shumica e njerëzve kanë një nivel të lartë besimi në aftësinë e tyre personale për të dalluar dezinformatat.
Shumica e adoleshentëve nuk e verifikojnë informacionin duke krahasuar burimet. Ata mbështeten te intuita, duke thënë “Thjesht e sheh, e di”, ose duke shikuar komentet e të tjerëve. Këto strategji janë të pasigurta, pasi intuita shpesh bazohet në shkurtesa njohëse (p.sh., “faqja duket profesionale, kështu që është e besueshme”), dhe komentet mund të jenë po aq të pasakta sa vetë postimi.
Roli i prindërve dhe përgjegjësia kolektive
Është veçanërisht e papritur, por adoleshentët e këtij studimi i shihnin prindërit e tyre si më të aftë në dallimin e dezinformatave sesa vetë ata. Një adoleshent theksoi: “[Prindërit] e shohin atë si lajm të rremë, kështu që nuk e besojnë atë dhe nuk kanë nevojë të shqetësohen për të.” Ky besim i prindërve në aftësitë e tyre ofron një mundësi të rëndësishme.
Prindërit janë shpesh modeli i parë dhe më i rëndësishëm për fëmijët e tyre. Aftësia e tyre për të identifikuar dhe diskutuar dezinformatat mund të ndihmojë fëmijët të zhvillojnë aftësitë e tyre kritike.
Adoleshentët në studim hezituan të merrnin përgjegjësinë për të sfiduar dezinformimin vetë, nga frika e viktimizimit ose sepse mendonin se veprimi i tyre nuk do të bënte ndryshim. Ata besonin se qeveritë dhe platformat e mediave sociale duhet të ndalonin përhapjen e dezinformatave.
Ndërsa qeveritë dhe platformat kanë një rol thelbësor në rregullimin e përmbajtjeve dhe në mbrojtjen e përdoruesve, është gjithashtu e rëndësishme që të rinjtë të pajisen me aftësitë e nevojshme për të qenë qytetarë dixhitalë të përgjegjshëm. Kjo kërkon një qasje bashkëpunuese midis prindërve, edukatorëve dhe platformave.
Projekte si ai i përmendur në hulumtim, që punojnë drejtpërdrejt me të rinjtë për të krijuar burime mbi sigurinë online dhe identifikimin e dezinformatave, janë thelbësore. Duke kuptuar shqetësimet e tyre dhe mënyrat se si ata preferojnë të mësojnë, mund të krijojmë mjete efektive që i fuqizojnë ata të jenë më të sigurt dhe më të aftë në botën online.
