Dita Globale “Get a-head day” shënohet më 10 korrik 2025 dhe është një thirrje e qartë dhe e drejtpërdrejtë për të gjithë prindërit dhe profesionistët e kujdesit shëndetësor: matja e perimetrit të kokës tek foshnjat është jetike./prindërimi
Kjo ditë ndërkombëtare, e udhëhequr nga organizata britanike Harry’s Hydrocephalus Awareness Trust (Harry’s HAT), synon të rrisë ndërgjegjësimin për një praktikë të thjeshtë, por shpesh të neglizhuar dhe me pasoja serioze kur anashkalohet.
Çfarë është Dita Globale “Get a-head”?
Matja e perimetrit të kokës së foshnjës në mënyrë rutinore është një metodë e thjeshtë dhe tejet e efektshme për zbulimin e gjendjeve neurologjike si hidrocefalia. Një studim në Pediatri thekson se në 46% të rasteve me zgjerim të jashtëm të kafkës, kjo matje ishte simptomë e parë që çoi në diagnozë dhe në më shumë se 70% të fëmijëve me hidrocefalus në 10 muajt e parë të jetës, rritja e kokës ishte shenja kryesore që ndihmoi në diagnostikim IHV.
Një analizë tjetër në Pediatric Neurology tregon se një perimetër më i madh se 2.5 standart devijime mbi mesataren ka 72% ndjeshmëri dhe 97% specifikë për diagnostikimin e hidrocefalusit gjatë vitit të parë PubMed. Këto statistika nënvizojnë se një matje e saktë dhe e vazhdueshme e perimetrit mund të shpëtojë jetë përmes ndërhyrjeve të hershme.
Mbështetësit e fushatës “Get‑A‑Head” nënvizojnë domosdoshmërinë e kryerjes së matjeve në mënyrë sistematike, jo vetëm në lindje, por edhe në kontrollet e tjera si në 6–8 javë dhe gjatë muajve të parë të jetës së foshnjës IHV.
Sipas udhëzimeve të OBSH-së dhe organismeve pediatrike, çdo rritje përtej 2 centilave në rrugën e rritjes brenda vitit të parë është sinjal për hetim të mëtejshëm . Kjo qasje lejon identifikimin e hershëm të çrregullimeve si hidrocefalia gjatë fazave kritike të zhvillimit, duke shmangur dëmtimet afatgjata të trurit dhe duke përmirësuar ndjeshëm cilësinë e jetës së fëmijës.
“Zbulimi i hershëm është kyç për të shpëtuar jetë dhe për të përmirësuar cilësinë e jetës së fëmijës.” — Harry’s HAT
Çfarë duhet të dinë prindërit?
Për shumë prindër të rinj, matja e kokës nuk merr rëndësinë që meriton. Një sondazh i Harry’s HAT në vitin 2023 tregoi se vetëm 20% e prindërve të rinj e kuptonin rëndësinë e kësaj matjeje. Kjo është një mungesë e theksuar informacioni që rrezikon identifikimin e hershëm të problemeve serioze.
Prindërit duhet të kërkojnë që matja e kokës të bëhet në mënyrë të rregullt, veçanërisht në:
-
Ditën e lindjes
-
Kontrollin 6-8 javësh
-
Çdo moment kur lindin dyshime për zhvillimin neurologjik
Cilat janë shenjat që nuk duhen injoruar?
Prindërit duhet të jenë të vëmendshëm ndaj simptomave që mund të tregojnë për hidrocefali. Ndër më të shpeshtat janë:
-
rritje jonormale e kokës
-
fontanelë e fryrë (zona e butë e kokës tek të porsalindurit)
-
vjellje të shpeshta pa arsye
-
sy që shikojnë poshtë në mënyrë të pazakontë
-
përgjumje dhe vështirësi në ushqyerje
“Një kokë që rritet më shpejt se pjesa tjetër e trupit është një alarm që nuk duhet heshtur.” Dr. Rachel Knight, pediatre
Çfarë synon fushata dhe si mund të përfshiheni?
Më 10 korrik, prindërit, profesionistët dhe institucionet në mbarë botën ftohen të marrin pjesë në fushatën #GlobalGetAHead duke:
-
shpërndarë grafikë ndërgjegjësues në rrjete sociale
-
ndarë histori personale me hashtagun #GetAHead
-
folur me mjekët për matjen e kokës në vizitat pediatrike
-
kërkuar standardizimin e kësaj praktike në qendrat shëndetësore
E krijuar në vitin 2018, organizata Harry’s Hydrocephalus Awareness Trust ka bërë përparime të mëdha në edukimin publik për hidrocefalinë. Ata ofrojnë trajnime, materiale informuese, dhe mbështetje për familjet e prekura. Përmes Ditës Globale “Get a-head day”, synimi i tyre është të standardizojnë matjen e kokës si pjesë thelbësore e kujdesit shëndetësor për foshnjat.
“Askush nuk duhet të vuajë pasojat e vonesës në diagnostikim kur një matje 30 sekondëshe mund të ndryshojë gjithçka.” — Zëdhënëse e Harry’s HAT
🔎 Kontrolloni librin e zhvillimit të fëmijës, a është përfshirë matja e kokës?
👨⚕️ Pyetni mjekun e fëmijës për perimetrin e kokës në vizitat e radhës.
📣 Ndani këtë informacion me prindër të tjerë, sepse një kontroll i thjeshtë mund të shpëtojë jetë.
