📉 Gjendja alarmante e arsimit në Kosovë – PISA 2022
Rezultatet e PISA 2022 treguan qartë: sistemi arsimor në Kosovë është në krizë të thellë. Nxënësit 15-vjeçarë nga Kosova renditen ndër më të dobëtit në botë në matematikë, lexim dhe shkencë. Me fjalë të thjeshta: shumica dërmuese e fëmijëve tanë nuk kanë aftësi bazë që kërkohen për jetën reale apo për të ardhmen. PISA vlerëson aftësitë e fëmijëve për të përballuar jetën reale në të ardhmen e afërt.
🔍 Fakte kryesore që duhet t’i dijë çdo qytetar dhe vendimmarrës:
📊 1. Rezultatet e përgjithshme – shumë më poshtë mesatares globale
-
Matematikë: Mesatarja e Kosovës është 355, ndërsa mesatarja e OECD-së është 472.
-
Lexim: Kosova ka 342, ndërsa OECD 476.
-
Shkencë: Kosova 357, OECD 485.
🚨 2. Mbi 70% e nxënësve janë në nivelin më të ulët të njohurive
-
73% e nxënësve janë dështues në të gjitha lëndët – një nga përqindjet më të larta në botë.
-
Vetëm 15% e nxënësve arrijnë nivelin bazë në matematikë – krahasuar me 69% në OECD.
-
Në lexim, 83% e nxënësve janë poshtë nivelit minimal.
-
Në shkencë, 79% e nxënësve janë poshtë nivelit minimal.
❗ 3. Asnjë nxënës nuk arrin nivelet më të larta të performancës
-
Derisa në vendet si Singapori apo Japonia mbi 20% e nxënësve janë në nivelet më të larta (5 ose 6), në Kosovë pothuajse nuk ka asnjë që arrin atje.
⚖️ Pabarazitë sociale ekzistojnë, por performanca është dobët edhe te të privilegjuarit
-
Nxënësit nga familjet e varfra kanë rezultate të ulëta, por edhe nxënësit nga familjet më të pasura janë shumë larg nivelit global.
-
Dallimi i performancës mes nxënësve të pasur dhe të varfër në Kosovë është më i vogël se në vendet e OECD-së, por kjo për shkak se të gjithë kanë performancë të dobët, jo për shkak të barazisë së suksesit.
👧🧒 Dallimet gjinore dhe mungesa e ekselencës
-
Vajzat janë më të mira në lexim (+25 pikë), por edhe ato kanë rezultate shumë të dobëta.
-
Asnjë grup gjinor nuk shfaq rezultate të larta në ndonjë fushë.
🏫 Jeta në shkollë: ndihen të mirëpritur, por të pambrojtur
-
31–35% e nxënësve përjetojnë bullizëm shpesh, më shumë se në shumicën e vendeve të OECD-së.
-
12–14% e nxënësve nuk ndihen të sigurt në klasë, rrugë apo ambiente të tjera në shkollë.
-
Megjithatë, 84% thonë se ndihen të përfshirë në komunitetin shkollor – një shenjë pozitive që duhet mbështetur.
🧑🏫 Mësimdhënia dhe menaxhimi shkollor: mungesë autonomie dhe mungesë burimesh
-
Drejtorët dhe shkollat nuk kanë autoritet për të punësuar mësimdhënës – kjo tregon mungesë autonomie.
-
Kosova është ndër vendet me numrin më të vogël të kompjuterëve për nxënës në rajon.
-
27% e drejtorëve raportojnë mungesë të stafit mësimor, rritje nga 19% që ka qenë në 2018.
👨👩👧👦 Pjesëmarrja e prindërve ka mbetur konstante
-
Rreth 47% e prindërve kontaktojnë me mësimdhënësit për përparimin e fëmijëve të tyre, një përqindje që mbetet në vend nga viti 2018 – por që kërkon rritje të përkushtimit dhe përfshirjes.
📌 Përfundim: një thirrje për veprim urgjent
Ky raport është një alarm i kuq për të ardhmen e Kosovës. Nuk kemi luksin të heshtim. Fëmijët tanë po dështojnë jo për shkak të aftësive të tyre, por për shkak të sistemit që nuk i përgatit për jetën, për universitet, apo për tregun e punës.
🧭 Rekomandime kryesore për të gjitha palët:
Për qeverinë dhe institucionet publike:
-
Të shpallet arsimimi si emergjencë kombëtare.
-
Rritje e investimeve në kurrikulë, trajnim të mësimdhënësve dhe teknologji.
-
Autonomi më të madhe për shkollat dhe drejtorët.
Për mediat:
-
Të ndihmojnë në sensibilizim për situatën e rëndë.
-
Të promovojnë histori të suksesit dhe modele të ndryshimit në arsim.
Për prindërit:
-
Të jenë më aktivë dhe më të përfshirë në arsimimin e fëmijëve.
-
Të kërkojnë llogaridhënie nga shkollat dhe institucionet.
Për komunitetin arsimor:
-
Të ndërmarrin reforma të thella pedagogjike dhe organizative.
-
Të promovojnë praktika moderne të mësimdhënies dhe vlerësimit.
Raporti i përgjithshëm në gjuhën angleze:
Loading...
Reload document 
Open in new tab 